વરસાદ અને બરફવર્ષામાં વધારો થવા છતાં વિશ્વની અનેક નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ ઘટી રહ્યો હોવાનું નવા અભ્યાસમાં સામે આવ્યું છે. પેન્સિલવેનિયા સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ 1951થી 2020 દરમિયાન વિશ્વના 10 હજારથી વધુ નદી સ્ત્રોતોના આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરતાં જાણવા મળ્યું કે આશરે એક-તૃતીયાંશ નદીઓમાં વરસાદ કે બરફવર્ષામાં થયેલા ફેરફાર અને નદીના વહેણ વચ્ચે સીધો સંબંધ જોવા મળ્યો નથી.
અભ્યાસ મુજબ, 10 ટકાથી વધુ નદીઓમાં ભારે વરસાદ બાદ પણ પાણીનો પ્રવાહ ઘટ્યો છે. વધતું તાપમાન, બદલાતું જળચક્ર, ઝડપી વરસાદ, દુષ્કાળ અને વધતું બાષ્પીભવન નદીઓ સુધી પહોંચતા પાણીના જથ્થાને અસર કરી રહ્યા છે. માટી, વનસ્પતિ અને ભૂગર્ભ જળ જેવા પરિબળો પણ નદીના વહેણને અસર કરે છે.
હિમાલય વિસ્તારમાં પણ વધતી ગરમીની અસર નદીઓ પર જોવા મળી રહી છે. ગરમીના કારણે જમીન વધુ સુકાઈ જતાં વરસાદનું પાણી જમીનમાં વધુ શોષાઈ શકે છે, જ્યારે વનસ્પતિમાં વધારો અને બાષ્પીભવનને કારણે પાણીનો કેટલોક હિસ્સો નદીઓ સુધી પહોંચતો નથી. પરિણામે વરસાદ થયા પછી પણ કેટલાક વિસ્તારોમાં નદીઓના વહેણમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.
