માઇક્રોસોફ્ટે એવું AI ટૂલ વિકસાવ્યું છે, જે ડોક્ટરની જેમ દર્દીને પ્રશ્નો પૂછીને, મેડિકલ હિસ્ટ્રી અને લેબોરેટરી રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ કરીને તબક્કાવાર રોગનું નિદાન કરી શકે છે. કંપનીના દાવા મુજબ, જટિલ મેડિકલ કેસોમાં આ ટૂલે સામાન્ય ડોક્ટરો કરતાં પણ વધુ સચોટ પરિણામો આપ્યાં છે. હવે હોસ્પિટલોમાં તેનું વ્યવહારિક પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
‘સાયન્સ’ જર્નલમાં પ્રકાશિત સંશોધન અનુસાર, આ AI ટૂલ દર્દીની સ્થિતિના આધારે કયા પ્રશ્નો પૂછવા, કઈ તપાસ કરાવવી અને તેના પરિણામોનું વિશ્લેષણ કેવી રીતે કરવું તે નક્કી કરે છે. તેમાં ‘ઓર્કેસ્ટ્રેટર’ નામની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જે વિવિધ મેડિકલ નિષ્ણાતોની ભૂમિકા ભજવતાં AI મોડેલ્સ વચ્ચે સંકલન કરીને નિદાનની પ્રક્રિયાને આગળ વધારે છે.
સંશોધકોએ 300થી વધુ મેડિકલ કેસોમાં આ ટૂલની ક્ષમતાનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ દરમિયાન AI મોડેલે રોગનું સાચું નિદાન કરવામાં સામાન્ય ડોક્ટરોની સરખામણીએ બમણા કરતાં પણ વધુ ચોકસાઈ દર્શાવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
અન્ય મેડિકલ AI મોડેલ્સથી અલગ કાર્યપદ્ધતિ
હાલનાં મોટાભાગનાં મેડિકલ AI મોડેલ્સ દર્દીનાં લક્ષણો, મેડિકલ હિસ્ટ્રી અને લેબોરેટરી રિપોર્ટનું એકસાથે વિશ્લેષણ કરીને સંભવિત રોગ જણાવે છે. જોકે, માઇક્રોસોફ્ટનું આ નવું ટૂલ તબક્કાવાર નિદાનની પદ્ધતિ અપનાવે છે.
સૌપ્રથમ તે દર્દીની અગાઉની બીમારીઓ, મેડિકલ હિસ્ટ્રી અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત માહિતી મેળવવા માટે જરૂરી પ્રશ્નો નક્કી કરે છે. ત્યારબાદ શારીરિક તપાસમાં કઈ બાબતો પર ધ્યાન આપવું અને કયા લેબોરેટરી ટેસ્ટ કરાવવા તે નક્કી કરે છે. તપાસના પરિણામોનું વિશ્લેષણ કર્યા બાદ જરૂર જણાય તો વધુ તપાસની ભલામણ પણ કરે છે.
AI દ્વારા શોધાતી સાયબર ખામીઓ પણ ચિંતાનો વિષય
બીજી તરફ, AI ટેકનોલોજીની પ્રગતિને કારણે સોફ્ટવેરમાં રહેલી સાયબર સુરક્ષાની ખામીઓ ઝડપથી સામે આવી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ખામીઓનો યોગ્ય રીતે ઉકેલ ન આવે તો ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક ઇન્ટરનેટ વ્યવસ્થા અને સરકારી વેબસાઇટ્સના કામકાજ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
મેસેચ્યુસેટ્સ સ્થિત થ્રેટ ઇન્ટેલિજન્સ ફર્મ ‘વલ્નચેક’ના સંશોધન અનુસાર, AIની મદદથી શોધી શકાય તેવી ડિજિટલ ખામીઓની સંખ્યામાં બમણો વધારો નોંધાયો છે. આથી AI એક તરફ મેડિકલ ક્ષેત્રે નિદાનની નવી શક્યતાઓ ઊભી કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ સાયબર સુરક્ષાના ક્ષેત્રે નવા પડકારો પણ સર્જી રહ્યું છે.
નોંધ: AI દ્વારા કરવામાં આવતું નિદાન હાલ ડોક્ટરની તપાસનો વિકલ્પ નથી. હોસ્પિટલોમાં વ્યવહારિક પરીક્ષણ અને વધુ માન્યતા મળ્યા બાદ જ તેની વાસ્તવિક ઉપયોગિતા અંગે સ્પષ્ટ ચિત્ર સામે આવશે.
