મેમરી ચિપના ભાવમાં બેથી ત્રણ ગણો વધારો થતાં મોબાઇલ અને ટીવી મોંઘાં થયાં; એન્ટ્રી અને મિડ-રેન્જ સેગમેન્ટમાં ગ્રાહકોની ખરીદી ઘટી
દિવાળી સહિતની તહેવારોની સિઝનમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ બજારમાં મોટા વેચાણની આશા રાખતી સ્માર્ટફોન અને ટેલિવિઝન ઉત્પાદક કંપનીઓને નિરાશા સાંપડી છે. અપેક્ષા મુજબ વેચાણ ન થતાં રિટેલર્સ પાસે વેચાયા વગરનો સ્ટોક વધી ગયો છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કંપનીઓ આગામી બે-ત્રણ મહિના દરમિયાન ઉત્પાદન લક્ષ્યાંકમાં 20 ટકા સુધીનો ઘટાડો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. તેની અસર કરાર આધારિત ઉત્પાદન કરતી ફેક્ટરીઓ પર પણ પડી શકે છે.
મેમરી ચિપના ભાવમાં મોટો ઉછાળો
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ બજારમાં મંદી પાછળનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક બજારમાં મેમરી ચિપના ભાવમાં થયેલો મોટો વધારો હોવાનું માનવામાં આવે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્ષેત્રમાં મેમરી ચિપની માંગ વધતાં છેલ્લા 10 મહિનામાં તેના ભાવ બેથી ત્રણ ગણા વધી ગયા છે.
ચિપના ભાવમાં વધારાની સીધી અસર સ્માર્ટફોન અને ટીવીની કિંમતો પર પડી છે. સ્માર્ટફોનના ભાવમાં 35થી 40 ટકા અને ટેલિવિઝનના ભાવમાં 20થી 25 ટકા સુધીનો વધારો થયો હોવાનું જણાવાયું છે. પરિણામે ખાસ કરીને એન્ટ્રી અને મિડ-રેન્જ સેગમેન્ટના ગ્રાહકોએ ખરીદી ટાળી છે. આ સેગમેન્ટમાં ગ્રાહકોની સંખ્યા મોટી હોવાથી તેની અસર સમગ્ર બજારના વેચાણ પર જોવા મળી રહી છે.
સ્માર્ટફોનના ઉત્પાદનમાં 20% સુધી ઘટાડાની શક્યતા
કોન્ટ્રેક્ટ મેન્યુફેક્ચરર ‘જેના ગ્રુપ’ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર પ્રદીપ જૈને જણાવ્યું હતું કે સ્માર્ટફોનનું ઉત્પાદન 20 ટકા સુધી ઘટી શકે છે. જોકે, તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે મોંઘા ભાવ છતાં જૂના ડિવાઈસ બદલવાની જરૂરિયાત ઊભી થતાં આગામી વર્ષે બજારમાં થોડો સુધારો જોવા મળી શકે છે.
આ વર્ષે તહેવારોની સિઝનમાં વેચાણના જથ્થામાં આશરે 25 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હોવાનું જણાવાયું છે. વેચાણમાં આવેલી આ સુસ્તીએ સ્માર્ટફોન અને અન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદકોની ચિંતા વધારી છે.
ટીવીના વેચાણમાં પણ ઘટાડો
ટીવી ઉદ્યોગ પર પડેલી અસર અંગે ‘હાયર ઈન્ડિયા’ના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ સતીશ એન.એસ.એ જણાવ્યું હતું કે કંપનીઓએ તહેવારોને ધ્યાનમાં રાખીને સાવચેતીપૂર્વક સ્ટોક તૈયાર કર્યો હતો, પરંતુ ટીવી જેવા મેમરી આધારિત ઉત્પાદનોના વેચાણમાં આટલો મોટો ઘટાડો આવશે તેવી અપેક્ષા નહોતી.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, ટીવીના વેચાણમાં 15 ટકાનો ઘટાડો થતાં ઉત્પાદન ઘટાડવાની ફરજ પડી છે. ટીવીમાં વપરાતી કિટ્સના ભાવ બમણા થઈને 80 ડોલર સુધી પહોંચ્યા છે. આગામી સમયમાં આ ભાવ વધીને 110 ડોલર સુધી પહોંચવાની પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
મોટી સ્ક્રીનના ટીવીની માંગ યથાવત
‘સોની ઈન્ડિયા’ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સુનીલ નાયરે જણાવ્યું હતું કે 65 ઈંચથી મોટી સ્ક્રીન ધરાવતા ટીવીના વેચાણમાં સારો ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે. જોકે, 55 ઈંચ અને તેનાથી નાની સ્ક્રીનવાળા ટીવીના સેગમેન્ટમાં બજાર પર વધુ દબાણ છે.
આ સ્થિતિ દર્શાવે છે કે વધતી કિંમતોની સૌથી વધુ અસર નાના અને મધ્યમ બજેટમાં ખરીદી કરતા ગ્રાહકો પર પડી છે. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, રિટેલર્સ પાસે જમા થયેલો સ્ટોક ઘટે અને ગ્રાહકોની ખરીદીમાં સુધારો થાય ત્યાં સુધી બજારમાં સુસ્તી રહેવાની શક્યતા છે.
