કુલ ખર્ચ ઘટીને રૂ. 2 લાખ કરોડની આસપાસ; તહેવારો ઓક્ટોબરમાં આવતાં ખરીદીમાં ઘટાડો, કાર્ડની સંખ્યા વધીને 12.5 કરોડ થઈ
ભારતમાં સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા કરવામાં આવેલા કુલ ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે 5.9 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. કુલ ખર્ચ ઘટીને આશરે રૂ. 2 લાખ કરોડ રહ્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2021 પછી પહેલીવાર ક્રેડિટ કાર્ડના વપરાશમાં વાર્ષિક ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. બેન્કિંગ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, આ વર્ષે નવરાત્રી અને દિવાળી જેવા મુખ્ય તહેવારો ઓક્ટોબરમાં આવતાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ખરીદીનું પ્રમાણ ઓછું રહ્યું હતું.
ગયા વર્ષના ઊંચા વેચાણની પણ અસર
સપ્ટેમ્બર 2025માં GST દરોમાં ઘટાડો અને ઓનલાઈન તહેવારી સેલ શરૂ થવાને કારણે ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં 13.3 ટકાનો મોટો વધારો થયો હતો. ગયા વર્ષના આ ઊંચા આધારને કારણે ચાલુ વર્ષે ઘટાડો વધુ મોટો દેખાઈ રહ્યો છે.
બેન્કિંગ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે ઓક્ટોબરમાં તહેવારોની ખરીદી વધવાથી ક્રેડિટ કાર્ડનો કુલ ખર્ચ રૂ. 2.3 લાખ કરોડથી રૂ. 2.4 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
સરકારી અને ખાનગી બેન્કોના ખર્ચમાં ઘટાડો
સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સરકારી બેન્કોના ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચમાં 9.3 ટકા અને ખાનગી બેન્કોના ખર્ચમાં 6.2 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. જોકે, આ જ સમયગાળામાં નવા ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરવાની ગતિ ઝડપી રહી હતી.
દેશમાં સક્રિય ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા વાર્ષિક ધોરણે 10.5 ટકા વધીને 12.5 કરોડ થઈ છે. નવેમ્બર 2024 પછીનો આ સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિદર હોવાનું જણાવાયું છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જ બેન્કોએ 12.6 લાખ નવા ક્રેડિટ કાર્ડ ઉમેર્યા હતા.
કાર્ડની સંખ્યા વધી, પરંતુ સરેરાશ ખર્ચ ઘટ્યો
ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યામાં વધારો થયો હોવા છતાં કાર્ડદીઠ સરેરાશ ખર્ચમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં કાર્ડદીઠ સરેરાશ ખર્ચ 14.8 ટકા ઘટીને રૂ. 16,305 રહ્યો હતો.
આ મહિને કાર્ડધારકોએ કુલ 61 કરોડ ટ્રાન્ઝેક્શન કર્યાં હતાં. દરેક કાર્ડ પર સરેરાશ 4.9 વખત વ્યવહાર થયો હતો, જ્યારે સરેરાશ ટ્રાન્ઝેક્શન મૂલ્ય ઘટીને રૂ. 3,343 નોંધાયું હતું.
UPI સાથે જોડાયેલા ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વધ્યો
નાના મૂલ્યના વ્યવહારો માટે ક્રેડિટ કાર્ડને UPI સાથે જોડીને ઉપયોગ કરવાની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. આના કારણે રોજિંદા ખરીદી અને નાના ખર્ચ માટે પણ ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વધ્યો છે. પરિણામે કુલ ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યા ઊંચી હોવા છતાં સરેરાશ વ્યવહારની રકમ ઘટી રહી છે.
SBI કાર્ડ જેવા મોટા પ્લેયર્સના જણાવ્યા મુજબ, તેમના કુલ ખર્ચનો આશરે પાંચમો ભાગ એટલે કે રૂ. 21,300 કરોડ જેટલો ખર્ચ UPI સાથે જોડાયેલા ક્રેડિટ કાર્ડ ટ્રાન્ઝેક્શનમાંથી આવે છે.
તહેવારોમાં લોન અને કાર્ડ ખર્ચ વધવાની અપેક્ષા
બેન્કો આગામી તહેવારોની સિઝન એટલે કે નાણાકીય વર્ષ 2027ના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં રિટેલ અને પર્સનલ લોનની માંગ મજબૂત રહેવાની અપેક્ષા રાખી રહી છે. ઓક્ટોબરમાં તહેવારોની ખરીદી વધે તો ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં પણ સુધારો થઈ શકે છે. હવે આગામી મહિનાના આંકડા પરથી સ્પષ્ટ થશે કે સપ્ટેમ્બરનો ઘટાડો માત્ર તહેવારોના સમયગાળામાં થયેલા ફેરફારને કારણે હતો કે ગ્રાહકોના ખર્ચમાં વ્યાપક સુસ્તી પણ જોવા મળી રહી છે.
