સોશિયલ મીડિયા પર સાયબર ઠગાઈના નવા કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામન સહિતના જાણીતા નેતાઓના ડીપફેક વીડિયોનો ઉપયોગ કરીને લોકોને સરકારી યોજનાઓ, રોકડ ઇનામ અને રોકાણ પર બમ્પર વળતરની લાલચ આપવામાં આવી રહી છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડીથી સાવધાન રહેવા નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ થ્રેટ એનાલિટિકલ યુનિટ દ્વારા ચેતવણી આપવામાં આવી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
₹21 હજારના રોકાણ સામે ₹15 લાખ આપવાની લાલચ
ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ સહિતનાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર નકલી જાહેરાતો અને વીડિયો ફેલાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમાં નિર્મલા સીતારામનના નામે એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે કોઈ વ્યક્તિ ચોક્કસ યોજનામાં ₹21,000નું રોકાણ કરે તો તેને ₹15 લાખ જેટલી રકમ મળી શકે છે. આવી લાલચ આપીને લોકો પાસેથી નાણાં પડાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. જોકે, આવી ઓફરોની સત્તાવાર સ્ત્રોત દ્વારા ખરાઈ કર્યા વિના તેના પર વિશ્વાસ કરવો જોખમી છે.
PM મોદીના નામે ઇનામ અને PhonePeની નકલી ઓફર
કેટલીક જાહેરાતોમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તસવીર સાથે PhonePeના લોગોનો ઉપયોગ કરીને સ્ક્રેચ કાર્ડ દ્વારા ₹4,987 જીતવાની ઓફર દર્શાવવામાં આવે છે. આવી લિંક પર ક્લિક કરવાથી અથવા વ્યક્તિગત તથા બેંકિંગ વિગતો આપવાથી નાણાકીય માહિતી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, વડાપ્રધાનના જન્મદિવસના નામે પૈસા મોકલવા બદલ ₹5,000નું ઇનામ આપવાનો દાવો કરતા નકલી સંદેશાઓ પણ ફેલાવવામાં આવતા હોવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
વિવિધ ભાષાઓમાં ફેલાય છે ડીપફેક વીડિયો
સાયબર ઠગો કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI)ની મદદથી જાણીતા નેતાઓના અવાજ અને ચહેરાની નકલ કરીને વીડિયો તૈયાર કરે છે. આવા વીડિયો વિવિધ ભારતીય ભાષાઓમાં સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત થઈ શકે છે, જેથી લોકો તેને સાચો માની લે. તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી થલપતિ વિજયની તસવીરોનો ઉપયોગ કરીને પણ રોકડ ઇનામ અને વિવિધ યોજનાઓના નામે લોકોને ફસાવવાના પ્રયાસો અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
સાયબર ફ્રોડથી બચવા શું કરવું?
-
સરકારી યોજનાઓ અને રોકાણની ઓફરની ખરાઈ સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી જ કરો.
-
અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો અને OTP, UPI PIN, બેંકની વિગતો કે પાસવર્ડ કોઈને આપશો નહીં.
-
ઇનામ મેળવવા, ખાતું સક્રિય કરવા કે રોકાણનું વળતર મેળવવા અગાઉથી ફી માંગવામાં આવે તો સાવધાન રહો.
-
અજાણ્યા આંતરરાષ્ટ્રીય નંબર પરથી આવતા કોલ અને સંદેશાઓની ખરાઈ કર્યા વિના વિશ્વાસ ન કરો. માત્ર નંબરના કોડ પરથી જ છેતરપિંડી હોવાનું નિશ્ચિત થતું નથી.
-
શંકાસ્પદ જાહેરાતો અને વીડિયો પર વિશ્વાસ કરતાં પહેલાં સંબંધિત સંસ્થાના સત્તાવાર માધ્યમો પરથી તપાસ કરો.
સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા હો તો તરત જ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 પર સંપર્ક કરો અથવા ભારતના સત્તાવાર સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવો. ખાસ કરીને જાણીતા નેતાઓના ચહેરા કે અવાજવાળા વીડિયો દેખાય ત્યારે પણ તેની સત્યતા ચકાસવી જરૂરી છે, કારણ કે દેખાવમાં અસલી લાગતો વીડિયો પણ નકલી હોઈ શકે છે.
