મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઊભા થયેલા સંકટને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય પર જોખમ વધ્યું છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે જાપાને એશિયાઈ દેશોને ક્રૂડ ઓઇલનો પૂરતો અનામત જથ્થો તૈયાર રાખવાની સલાહ આપી છે. ઊર્જા સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવાની સાથે જાપાને તેલ ઉત્પાદક અને આયાતકાર દેશો વચ્ચે સહકાર વધારવા પણ સૂચન કર્યું છે.
જાપાનના વેપાર મંત્રી અકાઝાવાએ આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા મંચની વર્ચ્યુઅલ બેઠકમાં જણાવ્યું હતું કે, વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જાનો સતત પુરવઠો જાળવવો અત્યંત જરૂરી છે. મધ્યપૂર્વમાંથી તેલના પરિવહનમાં વિક્ષેપ સર્જાય તો ભારત, ચીન, દક્ષિણ કોરિયા અને જાપાન જેવા આયાત પર નિર્ભર દેશોને અસર થઈ શકે છે. જાપાન પોતાની ક્રૂડ ઓઇલની મોટાભાગની જરૂરિયાત મધ્યપૂર્વમાંથી પૂરી કરે છે, જેના કારણે ત્યાંના સંકટની સીધી અસર તેની ઊર્જા સુરક્ષા પર પડી શકે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ પરિવહન માટે મહત્ત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. અહીં લાંબા સમય સુધી અવરોધ સર્જાય તો ક્રૂડ ઓઇલના પુરવઠા, ઇંધણના ભાવ અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પર દબાણ વધી શકે છે. આથી જાપાને કટોકટીના સમયે ઉપયોગી થાય તેવો અનામત જથ્થો જાળવવા અને ઊર્જા ક્ષેત્રે પ્રાદેશિક સહકાર મજબૂત કરવા ભાર મૂક્યો છે.
ગ્રીન એનર્જી સાથે હવે ઊર્જા સુરક્ષા પર પણ ભાર
વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં ઊર્જા સુરક્ષા ફરી મહત્ત્વનો મુદ્દો બની છે. ગ્રીન એનર્જી અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાના પ્રયાસોની સાથે હવે ક્રૂડ ઓઇલ અને અન્ય ઇંધણનો સતત પુરવઠો જાળવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત થઈ રહ્યું છે. ઇંધણની અછત સર્જાય તો પરિવહન, ઉત્પાદન અને અર્થતંત્રને અસર થઈ શકે છે.
ક્રૂડના અનામત જથ્થામાં ચીન આગળ
અહેવાલમાં જણાવાયેલા આંકડા મુજબ, ચીન પાસે આશરે 1.39 અબજ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલનો જથ્થો છે. જ્યારે અમેરિકાનો જથ્થો 413 મિલિયન બેરલ અને જાપાનનો 263 મિલિયન બેરલ દર્શાવવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ આંકડા કયા સમયગાળાના છે અને તેમાં સરકારી વ્યૂહાત્મક અનામત ઉપરાંત વ્યાપારી જથ્થાનો સમાવેશ થાય છે કે નહીં, તે સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે.
મધ્યપૂર્વની સ્થિતિ અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં આવતા ફેરફારોને પગલે આગામી સમયમાં ઇંધણની ઉપલબ્ધતા તથા ભાવ પર નજર રાખવી મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
