પેસિફિક મહાસાગરમાં સક્રિય થઈ રહેલા અલ નીનોને કારણે 2026-27 દરમિયાન વૈશ્વિક હવામાન પર મોટી અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ગરમીમાં વધારો થવાની સાથે કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળ, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં અતિભારે વરસાદ અને પૂર જેવી આબોહવાકીય ઘટનાઓનું જોખમ વધી શકે છે.
અલ નીનો દરમિયાન પેસિફિક મહાસાગરના સમુદ્રનું પાણી સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થાય છે, જેના કારણે વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોના વરસાદ અને તાપમાનના પેટર્નમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. આ વખતે વૈશ્વિક તાપમાન પહેલેથી જ ઊંચું હોવાથી તેની સંભવિત અસરોને લઈને વૈજ્ઞાનિકો ચિંતિત છે.
ભારત માટે ચોમાસું સૌથી મહત્વનું પરિબળ બની શકે છે. દેશમાં ખેતી અને જળસંગ્રહનો મોટો આધાર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા પર છે. અલ નીનોના વર્ષોમાં ભારતમાં ચોમાસું નબળું રહેવાની શક્યતા વધી શકે છે, જેના કારણે કૃષિ ઉત્પાદન અને જળસંસાધનો પર અસર થઈ શકે છે.
જો અલ નીનોની સાથે **ઈન્ડિયન ઓશન ડાયપોલ (IOD)**ની સ્થિતિ પણ અનુકૂળ રહે તો તેની કેટલીક નકારાત્મક અસરો ઓછી થઈ શકે છે. બીજી તરફ હવામાનની બંને સિસ્ટમ વચ્ચેનું સંતુલન બદલાય તો દેશમાં અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં વરસાદની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત જોવા મળી શકે છે.
વિશ્વના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ તેની અસર થઈ શકે છે. દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં દુષ્કાળ તથા જંગલની આગ, જ્યારે પૂર્વ આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકાના કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ અને પૂરનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
હવામાનમાં મોટા ફેરફારની અસર ચોખા, મકાઈ સહિતના કૃષિ પાકોના ઉત્પાદન પર પડી શકે છે. દુષ્કાળથી પાકને નુકસાન અને પૂરથી ખેતી તથા માળખાકીય સુવિધાઓને નુકસાન થાય તો વૈશ્વિક ખાદ્ય પુરવઠા અને ભાવ પર પણ અસર થવાની શક્યતા છે.
જોકે, અલ નીનોની ચોક્કસ તીવ્રતા અને તેની અસર આગામી મહિનાઓમાં વધુ સ્પષ્ટ થશે. હવામાન નિષ્ણાતો દ્વારા આગાહી અને મોનિટરિંગના આધારે ખેડૂતો, સરકારો અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન તંત્રને આગોતરી તૈયારી રાખવી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
