કેનેડા, દુબઈ, અમેરિકા અને યુરોપ સહિતનાં સ્થળોથી એકાઉન્ટ હેન્ડલ થતાં હોવાની ચર્ચા; ગેંગસ્ટરોની ‘શેડો આર્મી’ અને ફેન પેજ મારફતે યુવાનોને પ્રભાવિત કરવાનો આક્ષેપ
નવી દિલ્હીઃ જેલમાં બંધ હોવા છતાં કુખ્યાત ગેંગસ્ટરોના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ સક્રિય રહેતા હોવાના અહેવાલોએ સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતા વધારી છે. ગુપ્તચર એજન્સીઓના મેપિંગ રિપોર્ટને ટાંકતા અહેવાલો અનુસાર, દિલ્હી-એનસીઆરમાં સક્રિય કેટલાક ગેંગસ્ટરોના ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ ભારતની બહારથી સંચાલિત થતા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. કેનેડા, દુબઈ, અમેરિકા, બ્રિટન, પાકિસ્તાન અને આર્મેનિયા જેવા સ્થળોનો આ સંદર્ભમાં ઉલ્લેખ થયો છે. જોકે, દરેક એકાઉન્ટના સંચાલનનું સ્થળ સ્વતંત્ર રીતે ચકાસવું જરૂરી છે.
‘શેડો આર્મી’ અને ફેન પેજ મારફતે પ્રચાર
અહેવાલો મુજબ, ગેંગ સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો હથિયારો, મોંઘી કાર અને વૈભવી જીવનશૈલી દર્શાવતી રીલ્સ તથા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરે છે. આવા કન્ટેન્ટ દ્વારા યુવાનોને પ્રભાવિત કરી ગેંગની પ્રવૃત્તિઓ તરફ આકર્ષિત કરવાનો પ્રયાસ થતો હોવાનો આક્ષેપ છે.
આ ઉપરાંત, વિવિધ ફેન પેજ અને ફોલોઅર ગ્રુપ્સ મુખ્ય એકાઉન્ટ પરથી પોસ્ટ કરવામાં આવતી ધમકીઓ, કથિત ખંડણી સંદેશાઓ અને વીડિયોનો પ્રસાર વધારવામાં ભૂમિકા ભજવતા હોવાની ચર્ચા છે. આવી પ્રવૃત્તિઓથી ગેંગસ્ટરોની છબીનો પ્રચાર થવાની સાથે તેમના નામે ભયનું વાતાવરણ ઊભું થવાની આશંકા રહે છે.
ડિજિટલ ઓળખ છુપાવવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
અહેવાલોમાં કેટલાક હેન્ડલર્સ દ્વારા VPN, પ્રોક્સી સર્વર અને વિદેશી સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર પ્રાથમિક સંપર્ક કર્યા બાદ વાતચીતને ટેલિગ્રામ અને સિગ્નલ જેવા મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ પર લઈ જવામાં આવતી હોવાની પણ ચર્ચા છે.
આવી પદ્ધતિઓ તપાસ એજન્સીઓ માટે એકાઉન્ટ પાછળની વ્યક્તિ સુધી પહોંચવાનું કામ જટિલ બનાવી શકે છે. જોકે, માત્ર VPN અથવા એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગનો ઉપયોગ થવાથી કોઈ વ્યક્તિ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં સામેલ છે એવું સાબિત થતું નથી.
ચર્ચામાં રહેલી મુખ્ય ગેંગ
લોરેન્સ બિશ્નોઈ–ગોલ્ડી બરાડ ગેંગ: આ ગેંગનું નેટવર્ક દિલ્હી-એનસીઆર, પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન સહિતના વિસ્તારોમાં સક્રિય હોવાના અહેવાલો છે. તેના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ વિદેશથી સંચાલિત થતા હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
કપિલ સાંગવાન ઉર્ફે નંદુ ગેંગ: આ ગેંગનું મુખ્ય કાર્યક્ષેત્ર દિલ્હીનું નજફગઢ, દ્વારકા અને પશ્ચિમી દિલ્હી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. તેના ડિજિટલ નેટવર્ક અંગે પણ તપાસની ચર્ચા છે.
જિતેન્દ્ર ગોગી ગેંગ: દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં આ ગેંગ સાથે જોડાયેલી ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ થતો રહ્યો છે. અહેવાલોમાં અલીપુર, નારેલા અને ઉત્તર દિલ્હીના વિસ્તારોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
હિમાંશુ ભાઉ ગેંગ: આ ગેંગનું નેટવર્ક હરિયાણાના બહાદુરગઢ અને રોહતક સહિતના વિસ્તારોમાં સક્રિય હોવાના અહેવાલો છે. તેના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ યુરોપમાંથી ચલાવવામાં આવતા હોવાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે.
નીરજ–નવીન બાલી ગેંગ: આ ગેંગ સાથે જોડાયેલા નેટવર્કનો ઉલ્લેખ બાહ્ય દિલ્હી અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના સંદર્ભમાં કરવામાં આવે છે. તેના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટના સંચાલનનાં સ્થળ અંગેના દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે નવો પડકાર
સોશિયલ મીડિયા મારફતે ધમકીઓ આપવી, કથિત ખંડણી માટે સંપર્ક કરવો અને ગુનાહિત નેટવર્કનો પ્રચાર કરવો તપાસ એજન્સીઓ માટે ગંભીર પડકાર બની શકે છે. આવા કિસ્સાઓમાં એકાઉન્ટની ડિજિટલ ફોરેન્સિક તપાસ, નાણાકીય વ્યવહારોની તપાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે.
જોકે, વિદેશી IP એડ્રેસ અથવા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટની પ્રવૃત્તિના આધારે જ કોઈ ચોક્કસ ગેંગ કે વ્યક્તિની સંડોવણી નિશ્ચિત કરી શકાય નહીં. સંબંધિત દાવાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ અને તપાસના પુરાવા આધારે જ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું જરૂરી છે.
