લગ્નસરા અને તહેવારોની સિઝનમાં સોનું ખરીદનારા ગ્રાહકો માટે હવે હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારો થતાં ખર્ચનું નવું પરિબળ ઉમેરાયું છે. BIS દ્વારા સોનાના આભૂષણોની હોલમાર્કિંગ ફી ₹45થી વધારીને ₹75 પ્રતિ આર્ટિકલ કરવામાં આવી છે. એટલે કે દરેક દાગીના પર જ્વેલરને અગાઉની સરખામણીએ ₹30 વધુ ચૂકવવાના રહેશે.
હોલમાર્કિંગ રેગ્યુલેશનમાં કરાયેલા સુધારા મુજબ માન્યતા પ્રાપ્ત Assaying & Hallmarking Centre ખાતે મોકલવામાં આવતા દરેક સોનાના આભૂષણ માટે હવે ₹75 ફી લાગશે. આ રીતે મૂળ હોલમાર્કિંગ ફીમાં લગભગ 66.7%નો વધારો થયો છે. જોકે, ચાંદીના આભૂષણોની ફીમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને તે ₹35 પ્રતિ આર્ટિકલ યથાવત છે.
GST સાથે હોલમાર્કિંગનો ખર્ચ ₹88.50
હોલમાર્કિંગ ફી પર 18% GST લાગુ પડે છે. એટલે ₹75ની ફી પર ₹13.50 GST ઉમેરાતા કુલ ખર્ચ ₹88.50 પ્રતિ આર્ટિકલ થાય છે. જોકે, આ જ્વેલર દ્વારા ચૂકવાતો હોલમાર્કિંગ ખર્ચ છે અને ગ્રાહક પાસેથી અલગથી ₹88.50 વસૂલવાની કોઈ સત્તાવાર ફરજ નથી. જ્વેલર પોતાની કિંમત અને ખર્ચના માળખા પ્રમાણે આ ખર્ચ દાગીનાની અંતિમ કિંમતમાં સામેલ કરી શકે છે.
ફી વજન પ્રમાણે નહીં, દાગીના પ્રમાણે
હોલમાર્કિંગ ફી સોનાના વજન પ્રમાણે નહીં પરંતુ દરેક આર્ટિકલ પ્રમાણે નક્કી થાય છે. એટલે 1 ગ્રામની વીંટી હોય કે 100 ગ્રામનો નેકલેસ, બંને અલગ આર્ટિકલ હોવાથી હોલમાર્કિંગ ફી સરખી રહેશે. પરિણામે હળવા વજનના દાગીનામાં હોલમાર્કિંગ ખર્ચ પ્રતિ ગ્રામની દૃષ્ટિએ પ્રમાણમાં વધુ અસર કરી શકે છે.
ગ્રાહકોએ HUID સહિત શું ચેક કરવું?
સોનું ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોએ માત્ર ભાવ જ નહીં પરંતુ દાગીનાની શુદ્ધતા અને હોલમાર્ક પણ તપાસવો જરૂરી છે.
- BIS હોલમાર્ક: દાગીના પર BISનો નિર્ધારિત હોલમાર્ક તપાસો.
- HUID નંબર: હોલમાર્કવાળા સોનાના દાગીના પર છ અંકનો અલ્ફાન્યુમેરિક HUID હોય છે.
- HUID વેરિફિકેશન: BIS Care Appના ‘Verify HUID’ ફીચરથી તેની ચકાસણી કરી શકાય છે.
- શુદ્ધતા: દાગીના પર દર્શાવેલી કેરેટ/ફાઇનનેસની માહિતી બિલ સાથે સરખાવો.
- બિલ: સોનાની કિંમત, મેકિંગ ચાર્જ, વેસ્ટેજ, GST અને અન્ય ચાર્જ અલગ-અલગ દર્શાવાયા છે કે નહીં તે તપાસો.
- હોલમાર્ક દેખાડવા કહો: BIS મુજબ રજિસ્ટર્ડ જ્વેલર પાસે ગ્રાહકને હોલમાર્ક જોવા માટે ઓછામાં ઓછો 10x મેગ્નિફાઇંગ ગ્લાસ ઉપલબ્ધ હોવો જોઈએ.
જ્વેલર્સની ચિંતા માત્ર ₹30ના વધારાની નથી
વેપારીઓના મતે દાગીના પર ₹30નો વધારાનો ખર્ચ મોટી કિંમતના ઘરેણાંમાં બહુ મોટો ન હોઈ શકે, પરંતુ હોલમાર્કિંગ પ્રક્રિયામાં લાગતો સમય અને નાના કે તાત્કાલિક ઓર્ડરની પ્રક્રિયા વધુ મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે. ખાસ કરીને દરેક આર્ટિકલની પ્રક્રિયા અને HUID સંબંધિત કામગીરીને કારણે ડિલિવરીના સમયમાં અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ગ્રાહક પર વાસ્તવિક અસર કેટલી?
હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારો સીધો ગ્રાહક માટે અલગ સરકારી ચાર્જ તરીકે લાગુ થતો નથી. પરંતુ જ્વેલર આ વધેલો ખર્ચ દાગીનાની કિંમતમાં સામેલ કરે તો અંતિમ બિલમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને અનેક નાના-નાના આર્ટિકલ ખરીદવામાં આવે ત્યારે પ્રતિ આર્ટિકલ ફીનો કુલ ખર્ચ વધી શકે છે.
એટલે સોનું ખરીદતી વખતે માત્ર સોનાનો પ્રતિ ગ્રામ ભાવ નહીં, પરંતુ મેકિંગ ચાર્જ, વેસ્ટેજ, GST, હોલમાર્કિંગ સંબંધિત ખર્ચ અને અંતિમ બિલ—આ બધું સરખાવીને ખરીદી કરવી વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે.
