નવી દિલ્હી: દેશમાં વધી રહેલા સાયબર ક્રાઇમ અને ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ સહિતના ઓનલાઈન ફ્રોડને રોકવા માટે સરકાર નવી વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવાની તૈયારી કરી રહી છે. ખાસ કરીને મ્યુલ એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરીને થતી નાણાકીય છેતરપિંડી પર અંકુશ મેળવવા માટે ખાતેદારની સામાન્ય નાણાકીય પ્રોફાઈલ કરતાં અસામાન્ય રીતે મોટા વ્યવહારો થાય તો બેન્કને ખાતું કામચલાઉ ફ્રીઝ કરવાની સત્તા આપવાની તૈયારી છે.
AIથી તૈયાર થશે દરેક ખાતેદારની નાણાકીય પ્રોફાઈલ
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ બેન્ક ખાતેદારના અગાઉના વ્યવહારો અને નાણાકીય પ્રવૃત્તિના આધારે તેની એક નાણાકીય પ્રોફાઈલ તૈયાર કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયામાં **આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI)**નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. જેમ લોન મેળવતી વખતે ક્રેડિટ સ્કોરના આધારે ગ્રાહકની નાણાકીય ક્ષમતા નક્કી થાય છે, તેવી જ રીતે ખાતામાં થતા સામાન્ય વ્યવહારોના આધારે એક પ્રોફાઈલ તૈયાર થશે.
આ પ્રોફાઈલના આધારે ખાતામાં સામાન્ય રીતે કેટલી રકમના વ્યવહારો થાય છે તેની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવશે. જો કોઈ ખાતામાં અચાનક આ મર્યાદા કરતાં ઘણી વધુ અથવા અસામાન્ય નાણાકીય હિલચાલ જોવા મળે તો તેને શંકાસ્પદ વ્યવહાર તરીકે ફ્લેગ કરી શકાય છે.
શંકાસ્પદ વ્યવહાર દેખાય તો તાત્કાલિક ફ્રીઝ
મ્યુલ એકાઉન્ટ દ્વારા સાયબર ફ્રોડમાં મેળવેલા નાણાં એક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરીને ઠગાઈ કરવામાં આવે છે. નવી વ્યવસ્થામાં આવા અસામાન્ય વ્યવહારો સામે બેન્ક અધિકારીઓને તાત્કાલિક પગલાં લેવાની સત્તા આપવાની તૈયારી છે.
શંકાસ્પદ વ્યવહાર જણાય તો બેન્ક ખાતું કામચલાઉ ધોરણે ફ્રીઝ કરી શકશે અને તેની જાણ ખાતેદારને તાત્કાલિક કરવાની રહેશે. ત્યારબાદ સમગ્ર મામલાની તપાસ અને નિર્ણય માટે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.
30 દિવસમાં નિર્ણય, સાચો વ્યવહાર હોય તો ખાતું ફરી ચાલુ
આ વ્યવસ્થામાં ખાતું ફ્રીઝ કર્યા બાદ 30 દિવસની અંદર નિર્ણય લેવાનો રહેશે. જો ખાતેદાર સાબિત કરી શકે કે સંબંધિત વ્યવહાર તેણે પોતે જ કર્યો છે અને તે કોઈ સાયબર ફ્રોડનો ભોગ બન્યો નથી, તો ખાતું ફરી કાર્યરત કરવાનું રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે પણ સાયબર ફ્રોડના કેસોમાં બેન્ક અધિકારીઓની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ હોવા અંગે નિર્દેશ આપ્યા બાદ આવી વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવાની તૈયારી થઈ રહી હોવાનું જણાવાયું છે. આ નવી વ્યવસ્થા આગામી વર્ષે એપ્રિલથી લાગુ કરવાની તૈયારી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
