ભારત સહિતના દેશો પર 100% ટેરિફનો ખતરો યથાવત્, 60 દિવસ બાદ વૈશ્વિક સ્થિતિની સમીક્ષા કરીને અમેરિકા લેશે નિર્ણય; માર્કો રૂબિયોની જામનગર રિફાઈનરીની મુલાકાત પર નજર
રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલ ખરીદવાના મુદ્દે અમેરિકાએ ફરી વલણ બદલતાં વૈશ્વિક તેલબજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. ભારત સહિતના દેશોને રશિયન ક્રૂડતેલની ખરીદી અંગે આપવામાં આવેલી રાહત માત્ર 60 દિવસ માટે જ હોવાની જાહેરાતથી આગામી સમયમાં ફરી ટેરિફ લાદવામાં આવશે કે કેમ તે અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થયું છે કે હાલની છૂટને કાયમી રાહત તરીકે જોઈ શકાય નહીં અને 60 દિવસ બાદ વૈશ્વિક તેલબજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આગળનો નિર્ણય લેવાશે.
અમેરિકાના વલણમાં આવેલા આ ફેરફારને કારણે ભારતની ઊર્જા આયાત નીતિ પર પણ નજર કેન્દ્રિત થઈ છે. ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલની ખરીદીમાં તાત્કાલિક મોટો ફેરફાર કરી શકે તેમ નથી, કારણ કે વૈકલ્પિક દેશોમાંથી તેલની ખરીદી ગોઠવવા, પુરવઠાની વ્યવસ્થા કરવા અને ભાવની અનુકૂળતા જાળવવા માટે સમયની જરૂર પડે છે. આ જ કારણસર 60 દિવસનો ગાળો આપવામાં આવ્યો હોવાનો સંકેત અમેરિકી વિદેશ મંત્રીએ આપ્યો છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ક્રૂડતેલના વૈશ્વિક પુરવઠા, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવની સ્થિતિ અને અમેરિકાના અર્થતંત્ર પર થતી અસરોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. જોકે, 60 દિવસ બાદ રાહત લંબાવવામાં આવશે કે ફરી કડક પ્રતિબંધાત્મક પગલાં લેવામાં આવશે તે અંગેની સ્થિતિ હજુ સ્પષ્ટ નથી. પરિણામે તેલ આયાતકારો, રિફાઈનરીઓ અને ઊર્જા બજાર સાથે સંકળાયેલા વેપારીઓ માટે અનિશ્ચિતતા યથાવત્ રહી શકે છે.
માર્કો રૂબિયોની ભારત મુલાકાત દરમિયાન મુંબઈ ઉપરાંત જામનગરની રિલાયન્સ રિફાઈનરીની મુલાકાત પણ ચર્ચામાં છે. જામનગર રિફાઈનરી ભારતના પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રનું મહત્ત્વનું કેન્દ્ર છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડતેલના પુરવઠા તથા રિફાઈનિંગના વ્યાપક નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી છે. આવી સ્થિતિમાં તેમની મુલાકાતને ઊર્જા વેપાર અને ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોના સંદર્ભમાં મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
બીજી તરફ, રિલાયન્સના અમેરિકામાં રિફાઈનરી સ્થાપવાના પ્રસ્તાવ અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકામાં મોટા રોકાણ સાથે નવી રિફાઈનરી સ્થાપવાની યોજના અંગે અગાઉ જાહેરાત કરી હતી. જોકે, આ પ્રસ્તાવની વર્તમાન સ્થિતિ અને તેના અમલીકરણ અંગે સ્પષ્ટ સત્તાવાર વિગતો વિના તેને અંતિમ નિર્ણય માનવો યોગ્ય નથી.
હાલ સમગ્ર ક્રૂડતેલ બજારની નજર અમેરિકાના આગામી પગલાં પર છે. રશિયન તેલની ખરીદી અંગેની છૂટ માત્ર 60 દિવસ સુધી મર્યાદિત રહે તો ભારત સહિતના દેશોએ વૈકલ્પિક પુરવઠા અને ભાવની સ્થિતિ અંગે નવેસરથી વ્યૂહરચના ઘડવી પડી શકે છે. બીજી તરફ, રાહત લંબાવવામાં આવે તો બજારને થોડો સમય મળી શકે છે. આમ, અમેરિકાની નીતિમાં વારંવાર થતા ફેરફારોને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે અને આગામી બે મહિના અત્યંત મહત્ત્વના બની શકે છે.
