સપ્ટેમ્બરમાં મોંઘવારી દર 5.6% રહેવાની શક્યતા; શાકભાજી, કઠોળ, અનાજ અને ખાદ્યતેલના ભાવમાં વધારાથી સામાન્ય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાવાની ભીતિ
દેશમાં ખાદ્યવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો, ઊર્જા ખર્ચમાં તેજી અને પ્રતિકૂળ આધાર પ્રભાવને કારણે છૂટક મોંઘવારીમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના અનુમાન મુજબ, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત મોંઘવારી દર વધીને 5.6% સુધી પહોંચી શકે છે. જો આ અનુમાન સાચું સાબિત થાય, તો મોંઘવારી લગભગ 23 મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી શકે છે. જોકે, આ આંકડો હાલ માત્ર અંદાજ છે; અંતિમ સત્તાવાર આંકડા જાહેર થયા બાદ જ વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
અર્થશાસ્ત્રીઓના સર્વેક્ષણમાં સપ્ટેમ્બરની મોંઘવારી 5%થી 5.9% વચ્ચે રહેવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. અગાઉ ઓગસ્ટમાં છૂટક મોંઘવારી દર 4.82% નોંધાયો હોવાનું જણાવાયું હતું.
સતત વધી રહેલા ભાવથી ઘરખર્ચમાં વધારો
છૂટક મોંઘવારીમાં વધારાની સીધી અસર સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટ પર પડી શકે છે. શાકભાજી, કઠોળ, અનાજ, ખાદ્યતેલ અને પ્રોટીનયુક્ત ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો થતાં ઘર ચલાવવાનો ખર્ચ વધી શકે છે. બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તેજી પરિવહન સહિત વિવિધ ચીજવસ્તુઓના ખર્ચને પણ અસર કરી શકે છે.
આંકડાકીય વિગતો મુજબ, એપ્રિલમાં મોંઘવારી દર 3.48% હતો, જે મે મહિનામાં વધીને 3.93%, જૂનમાં 4.38%, જુલાઈમાં 4.45% અને ઓગસ્ટમાં 4.82% થયો હતો. સપ્ટેમ્બર માટેનું અનુમાન સાચું સાબિત થાય તો મોંઘવારીમાં સતત છઠ્ઠા મહિને વધારો નોંધાઈ શકે છે.
ખાદ્ય મોંઘવારી મુખ્ય પડકાર
ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંકમાં ખાદ્યપદાર્થોનો નોંધપાત્ર હિસ્સો હોવાથી ખાદ્યવસ્તુઓના ભાવમાં થતી વધઘટની મોંઘવારીના દર પર સીધી અસર પડે છે. ડુંગળી સહિતની શાકભાજી, અનાજ, વિવિધ કઠોળ, ખાદ્યતેલ અને ખાંડના ભાવમાં દબાણ રહે તો મોંઘવારી વધુ વધી શકે છે.
હાલ મોંઘવારીનું દબાણ માત્ર એકાદ ચીજવસ્તુ પૂરતું મર્યાદિત ન રહેતાં વિવિધ ખાદ્યપદાર્થોમાં ફેલાવાની ચિંતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. પરિણામે, સામાન્ય ગ્રાહકોને દૈનિક જરૂરિયાતોની વસ્તુઓ માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડી શકે છે.
RBIની નીતિ અને વ્યાજદર પર નજર
મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંકની નાણાકીય નીતિ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. વ્યાજદર અંગેના નિર્ણયો મોંઘવારીના અંદાજ, આર્થિક વૃદ્ધિ અને અન્ય પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે. મોંઘવારીમાં વધારો ચાલુ રહે તો ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં ઘટાડા અંગેના નિર્ણય પર પણ અસર પડી શકે છે.
નબળું ચોમાસું અને ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો ચિંતાજનક
આવનારા મહિનાઓમાં મોંઘવારીની દિશા નક્કી કરવામાં હવામાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. નબળું ચોમાસું, અલ નીનોની શક્યતા અને ઊંચા ઊર્જા ખર્ચને કારણે કૃષિ ઉત્પાદન તથા પુરવઠા પર દબાણ ઊભું થઈ શકે છે.
જો ખાદ્યવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો અને ઊર્જા ખર્ચમાં તેજી યથાવત્ રહે, તો મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવી વધુ પડકારજનક બની શકે છે. હવે સપ્ટેમ્બરના સત્તાવાર આંકડા જાહેર થયા બાદ જ દેશમાં મોંઘવારીની વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
