2026માં પ્રાથમિક શેરબજારમાં રિટેલ રોકાણકારોનો ઉત્સાહ અગાઉની સરખામણીએ ઘટ્યો છે. રોકાણકારો હવે દરેક IPOમાં અરજી કરવાને બદલે કંપનીની ગુણવત્તા, વેલ્યુએશન અને લિસ્ટિંગથી મળનારા સંભવિત લાભને ધ્યાનમાં રાખીને પસંદગીપૂર્વક નાણાં લગાવી રહ્યા છે. તાજા આંકડા મુજબ 2026માં અત્યાર સુધી આવેલા 42 મેઇનબોર્ડ IPOમાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ ઇશ્યૂમાં રિટેલ ક્વોટા પણ સંપૂર્ણ ભરાયો નથી. માત્ર 30 IPOમાં રિટેલ હિસ્સો સંપૂર્ણ સબ્સ્ક્રાઇબ થયો છે.
અગાઉની સરખામણીએ રિટેલ ભાગીદારીમાં ઘટાડો
આ વર્ષે 42માંથી માત્ર 16 IPO એટલે કે આશરે 38 ટકા ઇશ્યૂમાં રિટેલ સબ્સ્ક્રિપ્શન પાંચ ગણાથી વધુ રહ્યું છે. અગાઉ 2025માં 63 ટકા અને 2024માં 68 ટકા IPOમાં રિટેલ ક્વોટા પાંચ ગણાથી વધુ ભરાયો હતો. 2024માં આવેલા તમામ 50 IPOમાં રિટેલ ક્વોટા સંપૂર્ણ ભરાયો હતો, જ્યારે 2025માં 49માંથી 44 ઇશ્યૂમાં રિટેલ હિસ્સો સંપૂર્ણ સબ્સ્ક્રાઇબ થયો હતો.
મિડ-ઓગસ્ટ સુધીમાં 2026માં રિટેલ બિડ્સનું સરેરાશ સબ્સ્ક્રિપ્શન માત્ર 2.32 ગણું રહ્યું છે. તેની સામે 2025માં આ આંકડો 8.35 ગણો અને 2024માં 17.59 ગણો હતો. આ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રિટેલ રોકાણકારો હવે IPOમાં નાણાં લગાવતાં પહેલાં વધુ સાવચેતી રાખી રહ્યા છે.
લિસ્ટિંગ ગેઇન પર નજર
નિષ્ણાતોના મતે રોકાણકારો હવે માત્ર કંપનીનો બિઝનેસ સારો છે કે નહીં તે જોતા નથી, પરંતુ IPOનું વેલ્યુએશન અને લિસ્ટિંગ સમયે મળનારા સંભવિત વળતર પર પણ ખાસ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. અગાઉ કેટલાક IPOમાં નબળા અથવા નેગેટિવ લિસ્ટિંગ રિટર્ન મળતાં રોકાણકારો હવે પૂરતો ‘લિસ્ટિંગ આલ્ફા’ મળવાની અપેક્ષા રાખે છે.
બજારમાં રોકાણના અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોવાથી રિટેલ રોકાણકારો મજબૂત બિઝનેસ, યોગ્ય વેલ્યુએશન અને સારી વૃદ્ધિની સંભાવના ધરાવતા IPOને જ પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
નાના IPOમાં હજુ પણ ભારે ઉત્સાહ
રસપ્રદ રીતે મોટા IPO કરતાં કેટલાક નાના કદના ઇશ્યૂમાં રિટેલ રોકાણકારોનો ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો છે. ઉદાહરણ તરીકે, રૂ.290 કરોડના MV Electrosystems IPOમાં રિટેલ કેટેગરીનું અંતિમ સબ્સ્ક્રિપ્શન 205.42 ગણું રહ્યું હતું. સમગ્ર IPO 188.85 ગણો ભરાયો હતો.
આ દર્શાવે છે કે રિટેલ રોકાણકારો સંપૂર્ણપણે IPOથી દૂર થયા નથી. તેઓ હવે ‘કોઈપણ IPO’ કરતાં ‘સારો IPO’ પસંદ કરી રહ્યા છે. એટલે 2026માં રિટેલ ભાગીદારીમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં આકર્ષક વેલ્યુએશન અને મજબૂત લિસ્ટિંગની સંભાવના ધરાવતા ઇશ્યૂમાં રોકાણકારો હજુ પણ મોટી સંખ્યામાં નાણાં લગાવી રહ્યા છે.
