UNના નવા રિપોર્ટમાં ચેતવણી : ગરમી રોકવાની નહીં, હવે તેને કેટલી ઝડપથી કાબૂમાં લઈ શકાય તે સૌથી મોટો સવાલ
નવી દિલ્હી: ગ્લોબલ વોર્મિંગને લઈને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નવા રિપોર્ટમાં ગંભીર ચેતવણી આપવામાં આવી છે. વૈજ્ઞાનિકોના આકલન મુજબ વિશ્વનું સરેરાશ તાપમાન 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધવાની મર્યાદા પાર કરે તેવી શક્યતા હવે અત્યંત પ્રબળ બની છે. અગાઉ આ મર્યાદાને રોકી શકાય તેવું માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ હવે ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે વધતી ગરમીને કેટલી ઝડપથી નિયંત્રણમાં લાવી શકાય.
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કરવામાં આવે તો પણ વૈશ્વિક તાપમાન ઘટાડાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તે પહેલાં તે 1.8થી 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી વધી શકે છે. આ સ્થિતિ વિશ્વભરમાં હવામાન પરિવર્તનના જોખમોને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.
ગરમી વધશે તો કુદરતી આફતોનું જોખમ વધશે
તાપમાનમાં સતત વધારો થવાથી હીટવેવ, અચાનક ભારે વરસાદ, પૂર, વાવાઝોડાં અને દુષ્કાળ જેવી આબોહવાની આત્યંતિક ઘટનાઓ વધુ ગંભીર બની શકે છે. તેની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના જીવન, આરોગ્ય અને રોજગાર પર પડશે.
ખાસ કરીને ખેતી અને પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા પર તેની મોટી અસર થવાની શક્યતા છે. વરસાદની પેટર્ન બદલાવાથી પાકને નુકસાન થઈ શકે છે, જેના પરિણામે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો અને મોંઘવારીનું દબાણ વધી શકે છે.
વર્ષ 2024 અત્યાર સુધીના સૌથી ગરમ વર્ષોમાંનું એક રહ્યું હતું અને વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાન લાંબા સમય માટે 1.5 ડિગ્રીની આસપાસ કે તેનાથી ઉપર રહ્યું હતું. જોકે વૈજ્ઞાનિકો માત્ર એક વર્ષના તાપમાનના આધારે પેરિસ કરારની 1.5 ડિગ્રીની મર્યાદા પાર થઈ હોવાનું નક્કી કરતા નથી; લાંબા ગાળાની સરેરાશ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર પણ સંકટ
ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે હિમનદીઓ અને બરફ ઝડપથી પીગળવાથી સમુદ્ર સપાટી વધવાનું જોખમ વધી રહ્યું છે. પરિણામે દરિયાકાંઠાના શહેરો અને ગામડાંઓમાં પૂર અને દરિયાઈ પાણીના પ્રવેશનું જોખમ વધશે.
પહાડી વિસ્તારોમાં હિમનદીઓના પીગળવાથી અને અતિશય વરસાદને કારણે અચાનક પૂર તથા ભૂસ્ખલન જેવી ઘટનાઓનું જોખમ પણ વધી શકે છે. આવા બનાવોમાં લોકો ઘર, ખેતી અને રોજીરોટી ગુમાવી શકે છે.
માત્ર ટેકનોલોજીથી નહીં, ઉત્સર્જન ઘટાડવાથી ઉકેલ
કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સહિતના ગ્રીનહાઉસ ગેસને વાતાવરણમાંથી દૂર કરવા માટે વિવિધ ટેકનોલોજી પર કામ થઈ રહ્યું છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર આવી ટેકનોલોજીના ભરોસે ગ્લોબલ વોર્મિંગને રોકવું શક્ય નથી.
ફેક્ટરીઓ, વીજ ઉત્પાદન અને વાહનોમાંથી થતા ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનમાં ઝડપથી ઘટાડો કરવો જરૂરી છે. સાથે જ નવીનીકરણીય ઊર્જાનો ઉપયોગ વધારવો, ઊર્જાની બચત કરવી, જંગલોનું સંરક્ષણ કરવું અને મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ કરવું પણ જરૂરી બનશે.
ગરીબ દેશોને આર્થિક મદદની જરૂર
હવામાન પરિવર્તનની સૌથી વધુ અસર ઘણી વખત એવા દેશો અને સમુદાયો પર પડે છે, જેમનું વૈશ્વિક ઉત્સર્જનમાં યોગદાન ઓછું હોય છે. તેથી વિકસિત અને ધનિક દેશોએ વિકાસશીલ દેશોને ક્લાઇમેટ ફાઇનાન્સ અને ટેકનોલોજી સહાય પૂરી પાડવી જરૂરી છે.
હવે માત્ર પર્યાવરણ બચાવવાના વાયદા પૂરતા નથી. વિશ્વના તમામ દેશોએ સાથે મળીને ઉત્સર્જન ઘટાડવા અને બદલાતી આબોહવાની અસરો સામે લોકોને સુરક્ષિત કરવા માટે તાત્કાલિક અને મોટા પાયે પગલાં ભરવા પડશે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામેની લડાઈ હવે ભવિષ્યની નહીં, પરંતુ આજની સૌથી મોટી વૈશ્વિક જરૂરિયાત બની ગઈ છે.
