દેશભરમાં ઈન્ફ્લુએન્ઝાનો વધતો પ્રકોપ; ઘરબેઠા ફ્લૂ શોટ્સ અને રેપિડ ટેસ્ટિંગ તરફ લોકોનો વળાંક, અનેક શહેરોમાં સપ્લાય પર દબાણ
નવી દિલ્હી, 28: દેશમાં ચોમાસા દરમિયાન H1N1 સહિતના સીઝનલ ઈન્ફ્લુએન્ઝાના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થતાં હવે તેની સીધી અસર ફ્લૂ વેક્સીનની માંગ પર જોવા મળી રહી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ ફ્લૂ વેક્સીનનું વેચાણ ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં લગભગ ત્રણ ગણું વધી ગયું છે, જ્યારે જુલાઈની સરખામણીમાં તેમાં બમણાથી વધુ વધારો નોંધાયો છે. વધતી માંગને કારણે કેટલાક શહેરોમાં વેક્સીનના પુરવઠા પર પણ દબાણ સર્જાયું છે.
આ વર્ષે ચોમાસાની સિઝનમાં H1N1ના કેસો અગાઉના વર્ષોની સરખામણીમાં છ ગણાથી વધુ વધ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. દિલ્હી સહિત અનેક શહેરોમાં ફ્લૂના દર્દીઓમાં વધારો જોવા મળતા લોકોમાં વેક્સીનને લઈને જાગૃતિ વધી છે. જોકે તબીબી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હાલની સ્થિતિથી ગભરાવાની જરૂર નથી અને મોટાભાગના સીઝનલ ફ્લૂના કેસ સામાન્ય રીતે હળવા હોય છે.
હોસ્પિટલની જગ્યાએ હવે ઘરબેઠા ફ્લૂ શોટ
ફ્લૂથી બચવા માટે લોકો હવે હોસ્પિટલ કે ક્લિનિકમાં જવાને બદલે ડિજિટલ હેલ્થ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઘરે જ વેક્સીન મેળવવાની સુવિધાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
ટાટા 1mg, એપોલો હોમકેર અને ફાર્મઈઝી જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઘરબેઠા ફ્લૂ વેક્સીનેશનની સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે. બુકિંગ કર્યા બાદ તાલીમબદ્ધ નર્સ અથવા પ્રમાણિત આરોગ્યકર્મી ઘરે આવીને વેક્સીન આપે છે.
ટાટા 1mgની સત્તાવાર હોમ વેક્સિનેશન સેવા પણ ઈન્ફ્લુએન્ઝા સહિતની કેટલીક વેક્સીન ઘરે ઉપલબ્ધ કરાવે છે.
નવી 2026-27 વેક્સીનથી પણ માંગમાં વધારો
ફ્લૂ વેક્સીનની વધતી માંગ પાછળનું એક કારણ બજારમાં આવેલી 2026-27ની અપડેટેડ ફ્લૂ વેક્સીન પણ હોવાનું જણાવાયું છે. ફ્લૂના વાયરસમાં સમયાંતરે ફેરફાર થતા હોવાથી વેક્સીનની રચનામાં પણ સમયાંતરે અપડેટ કરવામાં આવે છે.
આ વેક્સીન નવી અને બદલાતી ઈન્ફ્લુએન્ઝા સ્ટ્રેન્સને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ વર્ષે વધુ કેસો સામે આવતા લોકોમાં વેક્સીન અંગે જાગૃતિ વધવાથી પણ માંગ વધી છે.
કોર્પોરેટ કંપનીઓ પણ કર્મચારીઓ માટે વેક્સીન કરાવી રહી છે
ફ્લૂના વધતા કેસો વચ્ચે હવે માત્ર વ્યક્તિગત સ્તરે જ નહીં પરંતુ કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાંથી પણ વેક્સીનની માંગ વધી રહી છે. અનેક કંપનીઓ પોતાના કર્મચારીઓ માટે ફ્લૂ શોટ્સ બુક કરાવી રહી છે.
વ્યક્તિઓ અને કોર્પોરેટ્સ બંને તરફથી વધેલી માંગના કારણે કેટલાક શહેરોમાં વેક્સીનનો પુરવઠો મર્યાદિત થતો હોવાની માહિતી મળી છે.
રેપિડ ફ્લૂ ટેસ્ટિંગની માંગ પણ વધી
વેક્સીનની સાથે ફ્લૂના રેપિડ મોલેક્યુલર ટેસ્ટની માંગમાં પણ ઝડપથી વધારો થયો છે. હવે ટેસ્ટિંગની માંગ માત્ર મોટા મેટ્રો શહેરો પૂરતી સીમિત રહી નથી. ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાંથી પણ ઈન્ફ્લુએન્ઝા ટેસ્ટિંગ માટે ઓર્ડર મળી રહ્યા છે.
ઈન્ફ્લુએન્ઝા-A, ઈન્ફ્લુએન્ઝા-B તથા H3 જેવા સબટાઈપ્સને ઓળખવા માટેના ટેસ્ટની માંગ વધી રહી છે. સમયસર ટેસ્ટિંગ થવાથી દર્દીને કયો ચેપ છે તેની ઓળખ કરવામાં અને યોગ્ય સારવાર શરૂ કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
H1N1, ડેન્ગ્યુ કે ટાઈફોઈડ? લક્ષણોમાં ગૂંચવણ
ચોમાસાની સિઝનમાં ડોક્ટરો માટે એક મોટો પડકાર એ પણ છે કે H1N1, સીઝનલ ફ્લૂ, ડેન્ગ્યુ અને ટાઈફોઈડ જેવી બીમારીઓમાં શરૂઆતના લક્ષણો ઘણી વખત મળતા આવે છે.
તાવ, ઉધરસ, શરીરમાં દુખાવો, થાક અને શરદી જેવા લક્ષણો અનેક બીમારીઓમાં જોવા મળી શકે છે. જેના કારણે માત્ર લક્ષણોના આધારે ચોક્કસ નિદાન કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે. જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય ટેસ્ટ કરવામાં આવે તો બીમારીની ઓળખ ઝડપથી થઈ શકે છે અને સારવાર અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળે છે.
દિલ્હીમાં પણ H1N1ના કેસોમાં મોટો વધારો
દેશના કેટલાક શહેરોમાં H1N1ના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં પણ આ વર્ષે કેસોમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. 2026માં દિલ્હીમાં H1N1ના કેસો અગાઉના વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં લગભગ છ ગણાં વધ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
આ વધારા વચ્ચે હોસ્પિટલોમાં તાવ, ઉધરસ અને શરદી જેવા લક્ષણો ધરાવતા દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. જોકે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ સ્થિતિને લઈને અનાવશ્યક ગભરાટ ફેલાવવાની જરૂર નથી.
કોને વધુ સાવચેતી રાખવાની જરૂર?
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે ફ્લૂ મોટાભાગના સ્વસ્થ લોકોમાં હળવો રહી શકે છે, પરંતુ કેટલાક હાઈ-રિસ્ક લોકોમાં જટિલતાઓનું જોખમ વધારે હોય છે.
વૃદ્ધો, નાના બાળકો, સગર્ભા મહિલાઓ તથા રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય અથવા કેટલીક ગંભીર બીમારીઓ ધરાવતા લોકો માટે ફ્લૂ વધુ ગંભીર બની શકે છે. આવા લોકો માટે વેક્સીન અંગે ડોક્ટરની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ઉપરાંત ભીડવાળી જગ્યાએ માસ્કનો ઉપયોગ, હાથની સ્વચ્છતા, યોગ્ય વેન્ટિલેશન અને શ્વસન સંબંધિત સાવચેતી રાખવાથી ચેપનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
ICMRની અપીલ—ગભરાવાની જરૂર નથી
H1N1ના વધતા કેસો વચ્ચે ICMRના ડાયરેક્ટર જનરલ રાજીવ બહલે લોકોને ગભરાટ ન રાખવાની અપીલ કરી છે. ICMRના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં હાલ કોઈ નવા H1N1 સ્ટ્રેનને કારણે પરિસ્થિતિ સર્જાઈ નથી; હાલમાં જોવા મળતો વધારો સીઝનલ ઈન્ફ્લુએન્ઝા સાથે સંબંધિત છે.
અર્થાત્, એક તરફ H1N1ના કેસોમાં વધારો અને ફ્લૂ વેક્સીનની માંગમાં ત્રણ ગણો ઉછાળો ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે, પરંતુ બીજી તરફ નિષ્ણાતો લોકોને ગભરાવા કરતાં સાવચેતી રાખવા અને જરૂરિયાત મુજબ તબીબી સલાહ લેવાની અપીલ કરી રહ્યા છે.
ચોમાસામાં વાયરલ બીમારીઓનો ફેલાવો વધતા હવે વેક્સીનથી લઈને ટેસ્ટિંગ સુધી આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં માંગ વધી છે. H1N1ના વધતા કેસો વચ્ચે યોગ્ય માહિતી, સમયસર નિદાન અને જરૂરી સાવચેતી જ હાલ સૌથી મોટું રક્ષણ બની શકે છે.
