2027માં વૈશ્વિક ચોખા બજાર પર સંકટના વાદળો; 2026-27માં ઉત્પાદન 90 લાખ ટન ઘટી શકે
નવી દિલ્હી: હવામાનમાં થઈ રહેલા સતત ફેરફાર વચ્ચે હવે અલ નીનો વિશ્વના મોટા ડાંગર ઉત્પાદક દેશો માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે. ભારત, પાકિસ્તાન, ચીન, થાઈલેન્ડ, વિયેતનામ, ઈન્ડોનેશિયા અને ફિલિપાઈન્સ સહિતના દેશોમાં અલ નીનોની અસરથી ડાંગરના ઉત્પાદન પર પ્રતિકૂળ અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
વૈશ્વિક ચોખાના ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો
ઈન્ડિયન રાઈસ એક્સપોર્ટર્સ ફેડરેશનના અંદાજ મુજબ 2026-27ના માર્કેટિંગ વર્ષમાં વૈશ્વિક ચોખાનું ઉત્પાદન 90 લાખ ટન ઘટીને 536.4 મિલિયન ટન થઈ શકે છે. આ સ્થિતિ પાછળ હવામાનને સૌથી મોટું અનિશ્ચિત પરિબળ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
અલ નીનોની તીવ્રતા વધે, ખેતી અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થાય તેમજ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ યથાવત રહે તો વિશ્વના મુખ્ય ચોખા ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં વાવણી અને પાકના વિકાસને અસર થઈ શકે છે.
ભારત સહિત અનેક દેશોમાં અસરની શક્યતા
અલ નીનોની અસર ભારત ઉપરાંત પાકિસ્તાન, થાઈલેન્ડ, વિયેતનામ, ઈન્ડોનેશિયા, ચીન, મ્યાનમાર અને ફિલિપાઈન્સ જેવા ચોખાના મોટા ઉત્પાદક અને વપરાશકાર દેશોમાં જોવા મળી શકે છે.
કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણીની અછત ઊભી થઈ શકે છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ અથવા પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. ચોમાસું નબળું પડે તો ડાંગર સહિતના ખરીફ પાકોના વાવેતર અને ઉત્પાદનને અસર થઈ શકે છે.
2027ની શરૂઆત સુધી અલ નીનો રહેવાની શક્યતા
અંદાજ મુજબ અલ નીનો 2027ના પ્રારંભ સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના 97 ટકા છે. જ્યારે ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026 દરમિયાન અલ નીનો વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા 81 ટકા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
જો આ હવામાન પેટર્ન એપ્રિલ 2027 સુધી યથાવત રહે છે, તો ડાંગરના વાવેતર અને પાકના વિકાસના ચક્ર પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.
ચોખાની માંગ પણ વધી રહી છે
વૈશ્વિક ઉત્પાદન ઘટવાની શક્યતા હોવા છતાં 2025-26નો નોંધપાત્ર સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોવાથી ચોખાની નિકાસ મોટા પ્રમાણમાં ઘટવાની શક્યતા ઓછી છે.
જોકે, વિવિધ દેશો ખાદ્ય સુરક્ષા માટે અગાઉથી ચોખાનો પુરવઠો સુરક્ષિત કરવા માંગતા હોવાથી વૈશ્વિક ચોખાની આયાત લગભગ 40 લાખ ટન વધીને 59.7 મિલિયન ટન થવાનો અંદાજ છે.
2027માં ચોખાના ભાવ પર દબાણ વધી શકે
એક તરફ ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા અને બીજી તરફ વૈશ્વિક માંગ વધવાની સ્થિતિમાં ચોખાના બજાર પર દબાણ વધી શકે છે. જો અલ નીનોના કારણે મોટા ઉત્પાદક દેશોમાં ડાંગરના પાકને નુકસાન થાય તો વૈશ્વિક પુરવઠા અને ભાવ બંને પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
આથી 2027નું વર્ષ ભારત સહિત વિશ્વના ચોખા ઉત્પાદક દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. હવામાનની સ્થિતિ, ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક સ્ટોક પર આગામી મહિનાઓમાં બજારની નજર રહેશે.
