પેટ્રોલ પર ટેક્સ વધારી ₹2.50 પ્રતિ લીટર કરાયો, જ્યારે ડીઝલ પરનો દર ₹16થી ઘટાડીને ₹8.50 થયો; ઘરેલુ બજારમાં ઈંધણના ભાવ યથાવત્
કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સના દરમાં ફેરફાર કર્યો છે. નવા દર મુજબ, પેટ્રોલની નિકાસ પરનો ટેક્સ વધારીને પ્રતિ લીટર ₹2.50 કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, ડીઝલની નિકાસ પરના ટેક્સમાં પ્રતિ લીટર ₹7.50નો ઘટાડો કરીને તેને ₹16થી ઘટાડીને ₹8.50 કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF)ની નિકાસ પર લાગતા શુલ્કમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
સરકારના આ નિર્ણયથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરતા ઉદ્યોગો પર ટેક્સના દરમાં ફેરફારની અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે, આ ફેરફાર માત્ર નિકાસ પર લાગુ પડતો હોવાથી દેશમાં ઘરેલુ વપરાશ માટે વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર તેની સીધી અસર થવાની અપેક્ષા નથી. દિલ્હી સહિત દેશનાં મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ યથાવત્ રહ્યા છે.
વિન્ડફોલ ટેક્સનો મુખ્ય હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં થતા મોટા ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને નિકાસ પર કરવેરાનું નિયમન કરવાનો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધે ત્યારે કંપનીઓને નિકાસમાંથી અસાધારણ નફો મળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર વિન્ડફોલ ટેક્સના માધ્યમથી વધારાની આવકનો અમુક હિસ્સો મેળવી શકે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવને ધ્યાનમાં રાખીને સામાન્ય રીતે દર 15 દિવસે વિન્ડફોલ ટેક્સની સમીક્ષા કરે છે. ભારતમાં જુલાઈ 2022માં પ્રથમ વખત પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ પર આ પ્રકારનો ટેક્સ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ વૈશ્વિક બજારની પરિસ્થિતિ અનુસાર તેના દરોમાં સમયાંતરે ફેરફાર કરવામાં આવતા રહ્યા છે.
હાલના ફેરફારથી પેટ્રોલની નિકાસ પર કરવેરાનો બોજ વધ્યો છે, જ્યારે ડીઝલની નિકાસ પર ટેક્સમાં નોંધપાત્ર રાહત આપવામાં આવી છે. જોકે, આ નિર્ણયની લાંબા ગાળાની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની માંગ અને સરકારની આગામી કરવેરા સમીક્ષા પર નિર્ભર રહેશે.
