ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ માટે અલ નીનોની સંભવિત અસરને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. પ્રશાંત મહાસાગરના પાણીનું તાપમાન વધવાથી હવામાનની પેટર્નમાં ફેરફાર થઈ શકે છે, જેની અસર વરસાદ, તાપમાન અને ખેતી પર જોવા મળી શકે છે. અહેવાલો અનુસાર, જો અલ નીનો વધુ મજબૂત બને અને લાંબા સમય સુધી સક્રિય રહે, તો ભારતે અસહ્ય ગરમી, પાણીની તંગી, અનિયમિત વરસાદ અને ખેતીના ઉત્પાદન પર પડનારી અસર જેવા પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
નબળા કે અસમાન ચોમાસાની સ્થિતિમાં જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો જાળવી રાખવો અને આગામી ઉનાળા માટે પાણીનું આયોજન કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે. બીજી તરફ, તાપમાનમાં વધારો થવાથી આરોગ્ય પર જોખમ વધી શકે છે, જ્યારે વરસાદની અનિયમિતતા ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે. ક્યાંક ઓછા વરસાદને કારણે પાકને નુકસાન થવાની શક્યતા છે, તો ક્યાંક ટૂંકા ગાળામાં અતિભારે વરસાદથી પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
ભારત માટે મુખ્ય ચાર જોખમોમાં કાળઝાળ ગરમી, પાણીની અછત, ખેતીના ઉત્પાદન પર અસર અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિને નુકસાનનો સમાવેશ થાય છે. ગરમી વધવાથી પીવાના પાણીની માગ વધી શકે છે, જ્યારે વરસાદની અનિશ્ચિતતા ખરીફ અને રવિ પાકના ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે. દરિયાના પાણીનું તાપમાન સતત વધે તો માછલીઓના આવાસ અને પરવાળાના ખડકોને પણ નુકસાન થવાની શક્યતા છે, જેની અસર માછીમારોની રોજીરોટી પર પડી શકે છે.
અલ નીનો એ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સમુદ્રની સપાટીના તાપમાનમાં થતો અસામાન્ય વધારો છે, જે પવન, વાદળો અને વરસાદની વૈશ્વિક પેટર્નને અસર કરે છે. જોકે, શક્તિશાળી અલ નીનો આવે એટલે ભારતમાં દરેક જગ્યાએ દુષ્કાળ કે ગરમીની એકસરખી સ્થિતિ સર્જાય તે જરૂરી નથી. સ્થાનિક હવામાન, હિંદ મહાસાગરની સ્થિતિ અને અન્ય પરિબળો પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી આગામી મહિનાઓમાં હવામાનની સત્તાવાર આગાહીઓ પર નજર રાખવા ઉપરાંત પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ, ગરમી સામે આરોગ્યલક્ષી તૈયારી અને ખેતી માટે આગોતરું આયોજન કરવું જરૂરી બનશે.
નોંધ: ‘ગોડઝિલા અલ નીનો’, 2027માં તેની સંભવિત તીવ્રતા અને લેખમાં દર્શાવેલા ચોક્કસ આંકડાઓને સત્તાવાર હવામાન આગાહીઓ તથા મૂળ સંશોધનના આધારે ચકાસવા જરૂરી છે.
