પ્રશાંત મહાસાગરમાં વધતા તાપમાનને લઈને વૈજ્ઞાનિકોની ચેતવણી; દુષ્કાળ, અતિવૃષ્ટિ અને ગરમીની લહેરોની આશંકા
પૃથ્વી પર વધતી ગરમી વચ્ચે હવે સુપર અલનીનોની સંભાવનાને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, પ્રશાંત મહાસાગરના પાણીના તાપમાનમાં અસામાન્ય વધારો વૈશ્વિક હવામાનને અસર કરી શકે છે. અલનીનોની અસરને કારણે વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં ગરમી વધવાની સાથે વરસાદની પેટર્નમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે.
અલનીનો એ પ્રશાંત મહાસાગરના મધ્ય અને પૂર્વીય ભાગમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધવાની કુદરતી હવામાન ઘટના છે. તેની અસર વિશ્વના વિવિધ પ્રદેશોમાં અલગ-અલગ રીતે જોવા મળે છે. કેટલીક જગ્યાએ દુષ્કાળ અને પાણીની અછત ઊભી થઈ શકે છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ અને પૂરનું જોખમ વધી શકે છે.
હવામાનના નકશામાં લાલ રંગની છવાયેલી અસર
હવામાન વિજ્ઞાની રયાન માઉએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર વૈશ્વિક હવામાનનો નકશો શેર કર્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ નકશામાં પૃથ્વીના મોટા ભાગમાં ઊંચા તાપમાનના સંકેતો જોવા મળતા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેમના મતે, અલનીનોની અસર શિયાળાની ઋતુમાં પણ ચાલુ રહી શકે છે અને વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધારે રહી શકે છે.
અન્ય હવામાન નિષ્ણાતો દ્વારા પણ અલનીનોની સંભવિત તીવ્રતા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, તેને અત્યાર સુધીની સૌથી શક્તિશાળી ઘટના ગણાવવા માટે સત્તાવાર હવામાનના આંકડા અને વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
2026ના અંત સુધી સમુદ્રનું તાપમાન વધવાની શક્યતા
વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO)ના અનુમાનનો હવાલો આપીને અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 2026ના અંત સુધીમાં વિશ્વના મોટા ભાગના સમુદ્રોમાં સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધારે રહી શકે છે. ખાસ કરીને મધ્ય અને પૂર્વીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં તાપમાનમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
અલનીનોની તીવ્રતા અને તેની અસરનો અંદાજ સમુદ્રના તાપમાન, વાતાવરણની સ્થિતિ અને અન્ય હવામાન સંબંધિત પરિબળોના આધારે લગાવવામાં આવે છે. તેથી ચોક્કસ તાપમાન અને સમયગાળા અંગેના દાવાઓને સત્તાવાર આગાહી સાથે ચકાસવા જરૂરી છે.
અલનીનોની અસરથી શું બદલાઈ શકે?
અલનીનો વિશ્વના હવામાન ચક્રમાં ફેરફાર લાવી શકે છે. તેની સંભવિત અસરોમાં ગરમીની લહેરો, વરસાદમાં અનિયમિતતા, દુષ્કાળ અને કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદનો સમાવેશ થાય છે. કૃષિ, પાણીના સંગ્રહ, આરોગ્ય અને પર્યાવરણ પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.
અલનીનો સામાન્ય રીતે દર બે થી સાત વર્ષે વિકસે છે, પરંતુ દરેક વખતે તેની તીવ્રતા અને અસરો એકસરખી હોતી નથી. તેથી સુપર અલનીનોની સંભાવના અંગેના અનુમાનોને ધ્યાનપૂર્વક સમજવા જરૂરી છે.
સુપર અલનીનો અને મૃત્યુ અંગેના અનુમાન
અહેવાલમાં શિકાગો યુનિવર્સિટીની ક્લાઇમેટ ઇમ્પેક્ટ લેબના સંશોધકોના હવાલાથી દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સુપર અલનીનોની સંભવિત અસરને કારણે જૂન 2026થી ફેબ્રુઆરી 2027 દરમિયાન વિશ્વભરમાં 4,51,000થી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થઈ શકે છે. જોકે, આ આંકડાની પુષ્ટિ અને તેના પાછળની સંશોધન પદ્ધતિ અંગે સત્તાવાર અહેવાલ તપાસવો જરૂરી છે. તેને નિશ્ચિત મૃત્યુઆંક તરીકે રજૂ કરવો યોગ્ય નથી.
હવામાન પરિવર્તન પર નજર રાખવી જરૂરી
સુપર અલનીનોની સંભાવના વચ્ચે વૈશ્વિક તાપમાન અને સમુદ્રની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવી મહત્ત્વપૂર્ણ છે. હવામાનની આગાહીઓના આધારે સરકારો, ખેડૂતો અને સામાન્ય નાગરિકો સંભવિત ગરમી, વરસાદ અને પાણીની અછત માટે તૈયારી કરી શકે છે.
મહત્ત્વપૂર્ણ નોંધ: સુપર અલનીનોની તીવ્રતા, 3.7 ડિગ્રીથી વધુ તાપમાન અને 4,51,000થી વધુ મૃત્યુના આંકડા સહિતના દાવાઓ પ્રકાશિત કરતાં પહેલાં WMO તથા સંબંધિત સંશોધન સંસ્થાઓના મૂળ અહેવાલોથી ચકાસવા જરૂરી છે.
