તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં દેશમાં ખાંડના ભાવ અને પુરવઠાને લઈને ચિંતા વધી છે. છેલ્લા બે મહિનામાં છૂટક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં લગભગ 40 ટકાનો વધારો થતાં હવે મોટા રિટેલ સ્ટોર્સ અને ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સે ગ્રાહકોની ખરીદી પર મર્યાદા મૂકી છે.
D-Mart, BigBasket, Blinkit અને Swiggy Instamart જેવા પ્લેટફોર્મ્સ પર અનેક સ્થળોએ એક ગ્રાહકને આશરે 3થી 5 કિલો સુધી જ ખાંડ ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવી રહી છે. દિલ્હી-NCRમાં Blinkit પર કેટલીક બ્રાન્ડ માટે 5 કિલોના એક પેકેટની મર્યાદા છે, જ્યારે પુણેમાં 1 કિલોના ત્રણ પેકેટ સુધી ખરીદીની મંજૂરી છે. BigBasket અને Swiggy Instamart પર પણ કેટલીક બ્રાન્ડ માટે મર્યાદા મૂકવામાં આવી છે.
પુણેના D-Mart સ્ટોરમાં એક બિલ પર મહત્તમ 5 કિલો ખાંડ ખરીદવાની સૂચના મૂકવામાં આવી છે. ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પર મોટા જથ્થાના ઓર્ડર માટે ‘મર્યાદિત જથ્થો ઉપલબ્ધ છે’ અથવા સ્ટોક ઉપલબ્ધ ન હોવાનું દર્શાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ સંગ્રહખોરી અને ગભરાટમાં થતી વધારે ખરીદી અટકાવીને વધુમાં વધુ ગ્રાહકોને ખાંડ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
ભાવમાં 40 ટકાનો ઉછાળો
ખાંડના ભાવમાં થયેલા અચાનક વધારા પાછળ પુરવઠા અંગેની ચિંતા, શેરડીના ઉત્પાદન પર હવામાનની અસર અને સટ્ટાકીય ખરીદી જેવા પરિબળો જવાબદાર હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. જોકે, ઈન્ડિયન સુગર મિલ્સ એસોસિએશનના પ્રમુખના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં તહેવારોની માંગ પૂરી થાય તેટલો ખાંડનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને હાલની અછત વાસ્તવિક કરતાં વધુ સટ્ટાકીય ખરીદીના કારણે સર્જાઈ છે.
મિલ સ્તરે ખાંડનો ભાવ જૂનના પ્રથમ સપ્તાહમાં આશરે રૂ.41 પ્રતિ કિલોથી વધીને રૂ.65 સુધી પહોંચી ગયો હતો. જોકે, સરકારના વિવિધ પગલાં બાદ ભાવમાં ઘટાડો થયો છે અને તાજેતરમાં તે આશરે રૂ.58ની આસપાસ આવ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
સરકારે 10 લાખ ટન આયાતને મંજૂરી આપી
ભાવ નિયંત્રણમાં લેવા અને તહેવારો દરમિયાન પુરવઠો જળવાઈ રહે તે માટે કેન્દ્ર સરકારે 10 લાખ ટન કાચી ખાંડની ડ્યુટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી છે. જોકે, સ્થાનિક ભાવમાં ઘટાડો થતાં મિલો અને રિફાઇનરીઓમાંથી આ સમગ્ર ક્વોટા આયાત થાય તેવી શક્યતા ઓછી હોવાનું તાજેતરના અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
સરકારે જથ્થાબંધ ખરીદદારો માટે સ્ટોક હોલ્ડિંગની મર્યાદા પણ કડક કરી છે. 1 સપ્ટેમ્બરથી 30 નવેમ્બર સુધી મહિને 10 ટનથી વધુ ખાંડ વાપરતા બલ્ક ગ્રાહકોને 15 દિવસ જેટલો જ સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા રહેશે. આ પગલાનો હેતુ સંગ્રહખોરી અટકાવીને બજારમાં ખાંડનો પુરવઠો જાળવી રાખવાનો છે.
મીઠાઈ અને પેકેજ્ડ ફૂડના ભાવ વધવાની શક્યતા
ખાંડ ઉપરાંત ખાદ્યતેલના ભાવમાં પણ વધારો થતાં પેકેજ્ડ ફૂડ, બિસ્કિટ, નાસ્તા અને મીઠાઈ બનાવતી કંપનીઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થયો છે. તહેવારો દરમિયાન માંગ વધવાની હોવાથી કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર પણ દબાણ વધ્યું છે.
ઉત્પાદકોના જણાવ્યા મુજબ ખાંડ અને અન્ય કાચા માલના ભાવ ઊંચા રહેશે તો ગ્રાહકો પર વધારાનો ખર્ચ નાખવો પડી શકે છે. પરિણામે પેકેજ્ડ ફૂડ અને નાસ્તાની કેટલીક ચીજોના ભાવમાં 5થી 6 ટકાનો વધારો થવાની શક્યતા છે.
આમ, ખાંડના વધતા ભાવને કારણે એક તરફ સરકાર પુરવઠો વધારવા અને સંગ્રહખોરી અટકાવવા પગલાં લઈ રહી છે, તો બીજી તરફ રિટેલર્સે પણ ગ્રાહકોની ખરીદી મર્યાદિત કરી છે. તહેવારો નજીક આવતાં હવે ખાંડના ભાવ અને ઉપલબ્ધતા પર સરકાર તથા બજાર બંનેની નજર રહેશે.
