રિસર્ચમાં હજારો સંવેદનશીલ શબ્દો અને વાક્યો ફિલ્ટર થતા હોવાનો દાવો; મેન્યુઅલી ટાઇપિંગ શક્ય, પરંતુ સ્વાઇપ-ટાઇપ અને પ્રિડિક્ટિવ ટેક્સ્ટમાં મર્યાદા
એપલના આઇફોન કીબોર્ડમાં રહેલી એક ખાસ શબ્દસૂચિને લઈને ટેકનોલોજી જગતમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે. એક રિસર્ચમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આઇફોનની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં હજારો એવા શબ્દો અને વાક્યોની યાદી છે, જેને કીબોર્ડનું ઓટો-સજેસ્ટ અથવા સ્વાઇપ-ટાઇપ ફીચર સૂચવતું નથી. આ યાદીમાં અશોભનીય અને હિંસાત્મક શબ્દો ઉપરાંત વિશ્વના કેટલાક જાણીતા રાજકીય નેતાઓનાં નામ પણ સામેલ હોવાનો ખુલાસો થયો છે.
હિન્દી કીબોર્ડમાં મોદી અને રાહુલનાં નામ સૂચવાતાં નથી
રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, આઇફોનના હિન્દી કીબોર્ડમાં સ્વાઇપ-ટાઇપનો ઉપયોગ કરતી વખતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીનાં નામ ઓટો-સજેસ્ટ થતા નથી. જ્યારે અંગ્રેજી કીબોર્ડમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનાં નામ સહિત કેટલાક રાજકીય સંદર્ભો માટે પણ આવી જ મર્યાદા હોવાનું જણાવાયું છે.
આ બાબત સામે આવ્યા બાદ એપલની કીબોર્ડ સિસ્ટમમાં કયા શબ્દોનો સમાવેશ થાય છે અને કયા શબ્દોને સૂચનમાંથી દૂર રાખવામાં આવે છે તે અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. ખાસ કરીને રાજકીય નેતાઓનાં નામ આ યાદીમાં હોવાના દાવાને કારણે આ મુદ્દો વધુ ચર્ચાસ્પદ બન્યો છે.
શબ્દો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નહીં, માત્ર કીબોર્ડની મર્યાદા
આ સમગ્ર મામલે એ સમજવું જરૂરી છે કે આ કોઈ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ કે કાયદાકીય રોક નથી. વપરાશકર્તા ઇચ્છે તો આ નામો અને શબ્દો પોતાના આઇફોનમાં એક-એક અક્ષર લખીને મેન્યુઅલી ટાઇપ કરી શકે છે. મેસેજ કે અન્ય લખાણમાં તેનો ઉપયોગ પણ કરી શકે છે.
મુખ્ય મર્યાદા કીબોર્ડના પ્રિડિક્ટિવ ટેક્સ્ટ અને સ્વાઇપ-ટાઇપ ફીચરમાં હોવાનું જણાવાયું છે. એટલે કે, વપરાશકર્તા કોઈ શબ્દ લખવા માટે સ્વાઇપ કરે અથવા કીબોર્ડની સૂચનાઓનો ઉપયોગ કરે ત્યારે આ શબ્દો આપમેળે સામે આવતા નથી.
વાંધાજનક શબ્દો અટકાવવાનો પ્રયાસ?
આ પ્રકારની ફિલ્ટરિંગ વ્યવસ્થા પાછળ વાંધાજનક, અશોભનીય કે ઉશ્કેરણીજનક શબ્દો ભૂલથી ટાઇપ થઈને મોકલાઈ ન જાય તેવો હેતુ હોઈ શકે છે. જોકે, કયા શબ્દોને ફિલ્ટર કરવા અને કયા શબ્દોને સામાન્ય રીતે સૂચવવા તે માટે એપલ કયા માપદંડો અપનાવે છે તેની સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.
ડિજિટલ સેન્સરશીપ અંગે ચર્ચા તેજ
આ રિસર્ચના દાવાથી ટેકનોલોજી કંપનીઓની કીબોર્ડ સિસ્ટમમાં થતી ફિલ્ટરિંગ પ્રક્રિયા અને તેની પારદર્શિતા અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વપરાશકર્તા શું ટાઇપ કરી શકે છે તેનાથી અલગ, કીબોર્ડ પોતે કયા શબ્દો સૂચવે છે અને કયા શબ્દો સૂચવતું નથી તે પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો બની રહ્યો છે.
રાજકીય નેતાઓનાં નામો પણ આવી યાદીમાં સામેલ હોવાના દાવાને કારણે ડિજિટલ સેન્સરશીપ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. જોકે, આ યાદી પાછળનો ચોક્કસ હેતુ અને તેની કાર્યપદ્ધતિ અંગે એપલની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા વિના તેને ઇરાદાપૂર્વકનું રાજકીય ફિલ્ટરિંગ ગણાવી શકાય નહીં.
