ચોમાસામાં 12.6 ટકા વરસાદની ખાધથી ખેતીની ચિંતા વધી; ગુજરાતના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પણ ખેડૂતો માટે ખાસ કેમ્પ યોજાશે
દેશમાં આ વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાતાં હવે રવિ સિઝનના પાકને લઈને ચિંતા વધી છે. અલનીનોની અસરને કારણે ખરીફ પાક પર પડેલા પ્રભાવ બાદ હવે પાણીની અછત રવિ પાકના ઉત્પાદનને પણ અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતોને મુશ્કેલી ન પડે અને ઓછા પાણીમાં પણ પાકનું ઉત્પાદન જાળવી શકાય તે માટે કેન્દ્ર સરકારે દેશના વરસાદની ખાધ ધરાવતા 225 જિલ્લાઓ માટે ખાસ કટોકટી યોજના તૈયાર કરી છે.
દેશમાં એકંદરે ચોમાસાનો વરસાદ સામાન્ય કરતાં 12.6 ટકા ઓછો રહ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. ખાસ કરીને 225 જિલ્લાઓમાં વરસાદની ખાધ વધુ હોવાથી આગામી રવિ સિઝનમાં સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધતા મોટો પડકાર બની શકે છે. આ જિલ્લાઓમાં જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઓછું રહેવાની શક્યતા હોવાથી ખેડૂતોને પાકની વાવણીથી લઈને સિંચાઈ સુધીના આયોજનમાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ઓછા વરસાદની અસર રવિ પાકના ઉત્પાદન પર
રવિ સિઝન દરમિયાન ઘઉં, ચણા, રાયડો સહિતના વિવિધ પાકનું વાવેતર કરવામાં આવે છે. આ પાકને યોગ્ય સમયે પાણી ન મળે તો ઉત્પાદન પર અસર થવાની શક્યતા રહે છે. ખાસ કરીને વરસાદની ખાધ ધરાવતા વિસ્તારોમાં સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ ન હોય તો ખેડૂતોને પાકની પસંદગી અને ખેતીની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
રવિ પાકનું ઉત્પાદન ઘટે તો તેની અસર બજારમાં કૃષિ પેદાશોના પુરવઠા પર પણ પડી શકે છે. પુરવઠો ઘટવાની સ્થિતિમાં અનાજ અને અન્ય ખાદ્ય પેદાશોના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. તેથી આ મુદ્દો માત્ર ખેડૂતો પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ સામાન્ય ગ્રાહકો અને મોંઘવારી સાથે પણ જોડાયેલો છે.
ખેડૂતો માટે ખાસ કેમ્પ યોજવાની તૈયારી
કેન્દ્ર સરકાર વરસાદની ખાધ ધરાવતા જિલ્લાઓમાં ખેડૂતો માટે ખાસ માર્ગદર્શન કેમ્પ યોજવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ કેમ્પમાં ઓછા પાણીમાં વધુ ઉત્પાદન મેળવવાની પદ્ધતિઓ અંગે ખેડૂતોને માહિતી આપવામાં આવશે. મર્યાદિત પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ, સિંચાઈનું આયોજન અને પરિસ્થિતિને અનુરૂપ ખેતી કરવાની રીતો અંગે માર્ગદર્શન આપવાનો હેતુ છે.
ખેડૂતોને ઉપલબ્ધ પાણીનો બગાડ અટકાવીને તેનો અસરકારક ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે. વરસાદની ખાધ ધરાવતા વિસ્તારોમાં રવિ પાકનું ઉત્પાદન શક્ય તેટલું જળવાઈ રહે તે માટે આ આયોજન મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
ગુજરાતના જિલ્લાઓ પણ યોજનામાં આવરી લેવાયા
કેન્દ્ર સરકારની આ ખાસ યોજનામાં ગુજરાતના વરસાદની ખાધ ધરાવતા જિલ્લાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્યના પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પૂર્વ વિસ્તારોમાં વરસાદની ખાધ વધુ હોવાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ત્યાંના ખેડૂતોને પણ વિશેષ માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
ગુજરાતમાં રવિ પાકનું વાવેતર શરૂ થતું હોવાથી આગામી દિવસોમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા અને જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ખેડૂતો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે. આવા સંજોગોમાં સરકારના માર્ગદર્શન કેમ્પ ખેડૂતોને યોગ્ય આયોજન કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
ખેડૂતોની સાથે બજાર પર પણ રહેશે અસર
વરસાદની ખાધ ધરાવતા જિલ્લાઓમાં જો રવિ પાકનું ઉત્પાદન અસરગ્રસ્ત થાય તો તેની અસર કૃષિ બજાર પર પડી શકે છે. મહત્વના પાકની ઉપજ ઓછી રહે તો પુરવઠામાં ઘટાડો અને ભાવવધારાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે. આથી કેન્દ્ર સરકારનું આયોજન ખેડૂતોને ખેતી અંગે માર્ગદર્શન આપવા ઉપરાંત ખાદ્ય પેદાશોના ઉત્પાદન અને પુરવઠાને જાળવી રાખવાની દૃષ્ટિએ પણ મહત્ત્વનું છે.
હવે આગામી રવિ સિઝનમાં વરસાદની ખાધ ધરાવતા જિલ્લાઓમાં ખેડૂતોને મળતું માર્ગદર્શન કેટલું અસરકારક સાબિત થાય છે અને ઓછા પાણીમાં પાકનું ઉત્પાદન કેટલું જળવાઈ રહે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
