સ્વીડનથી બેલ્જિયમ અને લક્ઝમબર્ગ સુધી રિટેલ સ્ટોર્સની કૂલિંગ સિસ્ટમ હેક થયાનો દાવો; ફ્રીઝરનું તાપમાન 50 ડિગ્રી સુધી પહોંચતાં મોટું નુકસાન
યુરોપમાં સાયબર હુમલાની નવી ઘટનાએ સુપરમાર્કેટ અને રિટેલ ક્ષેત્રની ડિજિટલ સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, સ્વીડનથી લઈને બેલ્જિયમ અને લક્ઝમબર્ગ સુધીનાં કેટલાક સુપરમાર્કેટ તથા મોટા રિટેલ સ્ટોર્સની ફ્રીઝિંગ અને કૂલિંગ સિસ્ટમને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. હેકિંગના કારણે કેટલાક ફ્રીઝરનું તાપમાન અસામાન્ય રીતે વધી જતાં તેમાં રાખવામાં આવેલી ખાદ્ય સામગ્રી બગડવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આ ઘટનાથી સ્ટોર્સને મોટું આર્થિક નુકસાન થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
અનેક દેશોમાં રિટેલ સ્ટોર્સ પ્રભાવિત
આપવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, બેલ્જિયમ અને લક્ઝમબર્ગની કેટલીક મોટી સુપરમાર્કેટ ચેઇન ઉપરાંત સ્વીડનના ગ્રોસરી સ્ટોર્સની કૂલિંગ સિસ્ટમ પર પણ હુમલો થયો હતો. ફર્નિચર ક્ષેત્રની જાણીતી કંપની IKEA સાથે સંકળાયેલા ફૂડ રિટેલ સ્ટોરમાં પણ આવી ઘટના બની હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
અહેવાલ પ્રમાણે, સોમવારે રાત્રે આશરે બે વાગ્યે સિસ્ટમમાં ગેરરીતિ થઈ હતી. સવારે સ્ટોરના કર્મચારીઓને તેની જાણ થઈ ત્યાં સુધીમાં કેટલાક ફ્રીઝરનું તાપમાન 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું. પરિણામે તેમાં રાખેલી ખાદ્ય સામગ્રી ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી ન રહેતાં તેને ફેંકી દેવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
ફ્રાન્સમાં અગાઉ પણ બની હતી આવી ઘટના
આ હુમલાના આશરે પખવાડિયા પહેલાં ફ્રાન્સમાં પણ સુપરમાર્કેટની કૂલિંગ સિસ્ટમને નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. તે ઘટનામાં ફ્રાન્સના સ્ટોર્સ પર વધુ અસર થઈ હોવાનું જણાવાયું હતું. સતત આવી ઘટનાઓ સામે આવતાં યુરોપના રિટેલ ક્ષેત્રમાં સાયબર સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી છે.
હેકર્સે કેવી રીતે સિસ્ટમને નિશાન બનાવી?
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, મોટા રિટેલ સ્ટોર્સમાં કૂલિંગ સિસ્ટમ, બિલ્ડિંગ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને પોઈન્ટ ઑફ સેલ (POS) મશીનો ઘણીવાર એકબીજા સાથે જોડાયેલા નેટવર્ક પર કામ કરે છે. જો આ નેટવર્કમાં સુરક્ષાની ખામી હોય અથવા અલગ-અલગ સિસ્ટમ વચ્ચે પૂરતું નિયંત્રણ ન હોય તો હેકર્સ એક સિસ્ટમમાં પ્રવેશ મેળવી અન્ય ઉપકરણો સુધી પહોંચી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં ફ્રીઝર અને કૂલિંગ સિસ્ટમના તાપમાનને નિયંત્રિત કરતા ડિજિટલ કંટ્રોલમાં ગેરકાયદેસર ફેરફાર થવાનું જોખમ રહે છે. તેના કારણે ખાદ્ય સામગ્રીની ગુણવત્તા અને સલામતી પર અસર પડી શકે છે.
અનેક સ્ટોર્સને આર્થિક નુકસાન
આપવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, બેલ્જિયમમાં 15 અને આયર્લેન્ડમાં 13 સ્ટોર્સ આ હુમલાથી પ્રભાવિત થયા હતા. માત્ર થોડા સમયમાં જ આશરે 16 લાખ રૂપિયાનું નુકસાન થયાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, નુકસાનનો આંકડો અને અસરગ્રસ્ત સ્ટોર્સની ચોક્કસ સંખ્યા અંગે સત્તાવાર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
AIના યુગમાં સાયબર સુરક્ષાનો મોટો પડકાર
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વધતા ઉપયોગથી સાયબર હુમલાની રીતો વધુ જટિલ બની રહી છે. AIનો ઉપયોગ કરીને હેકર્સ હુમલાની તૈયારી, નકલી સંદેશા તૈયાર કરવા અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની નબળાઈઓ શોધવાના પ્રયાસો કરી શકે છે. જોકે, દરેક સાયબર હુમલા પાછળ AIનો ઉપયોગ થયો હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી.
હજુ સુધી આ હુમલાની જવાબદારી કોઈ હેકર જૂથે સ્વીકારી નથી. ઉત્તર કોરિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક હેકર જૂથો અગાઉ આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર હુમલાઓના આરોપોનો સામનો કરી ચૂક્યાં છે, પરંતુ હાલની ઘટનામાં તેમની સંડોવણી અંગે કોઈ પુષ્ટિ થયેલી માહિતી નથી.
આ ઘટનાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સાયબર સુરક્ષા માત્ર કમ્પ્યુટર અને ડેટા પૂરતી મર્યાદિત નથી. ખાદ્ય પુરવઠો, સ્ટોરની કૂલિંગ સિસ્ટમ અને રોજિંદી વેપારી કામગીરી પણ ડિજિટલ નેટવર્ક પર નિર્ભર હોવાથી તેમની સુરક્ષા હવે એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
