74 લાખ ઘનમીટર પાણીનો ધસમસતો પ્રવાહ સંકોશ નદી તરફ; ઉત્તર બંગાળમાં હજારો લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડાયા, NDRFની ટીમો તૈનાત
નવી દિલ્હી : હિમાલયના ઊંચાઈવાળા વિસ્તારમાં ભૂતાનના ગાસા જિલ્લામાં શિન્તાફૂ (Shintaphu) ગ્લેશિયર તળાવ ફાટતાં ભારે પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. તળાવમાંથી અંદાજે 74 લાખ ઘનમીટર પાણીનો વિશાળ પ્રવાહ નીકળ્યો હોવાના અહેવાલ છે. આ પાણી મોફુ નદી થઈને સંકોશ નદી તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવાથી ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં પૂરનું જોખમ ઊભું થયું છે. સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરીને લોકોને સાવચેતી રાખવા અને સુરક્ષિત સ્થળે ખસી જવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
5000 મીટરની ઊંચાઈએ તળાવ ફાટતાં પાણીનો ધસમસતો પ્રવાહ
ભૂતાનના ગાસા જિલ્લાના લેમથાંગ વિસ્તારમાં વાકિલા પર્વત નજીક આવેલા શિન્તાફૂ ગ્લેશિયર તળાવમાં પાણીનો કુદરતી અવરોધ તૂટતાં અચાનક પાણીનો પ્રવાહ છૂટ્યો હતો. પ્રાથમિક અહેવાલો અનુસાર, તળાવમાંથી આશરે 74 લાખ ઘનમીટર પાણી બહાર નીકળ્યું છે. આ તળાવ સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 5000 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલું છે.
પાણીના ભારે પ્રવાહને કારણે ભૂતાનના ગાસા ત્સાચુના પ્રખ્યાત ગરમ પાણીના ઝરણાંના સ્થળને નુકસાન થયું છે. બે બેઇલી પુલ અને માર્ગના કેટલાક ભાગોને પણ નુકસાન પહોંચ્યાના અહેવાલ છે. પૂરનું પાણી કેટલું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે તેનું મૂલ્યાંકન હજુ ચાલી રહ્યું છે.
પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં પૂરનું એલર્ટ
ભૂતાનમાંથી નીકળેલું પાણી મોફુ નદીના માર્ગે સંકોશ નદી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સંકોશ નદી ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામના વિસ્તારો માટે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ છે. આથી અલીપુરદ્વાર, કૂચબિહાર, જલપાઈગુડી અને આસામના ધુબરી સહિતના વિસ્તારોમાં સાવચેતી વધારવામાં આવી છે.
ભારતીય તંત્ર દ્વારા નદીના કાંઠે અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સલામત સ્થળે ખસી જવા સૂચના આપવામાં આવી છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં સાયરન વગાડીને લોકોને ચેતવવામાં આવ્યા છે. પશ્ચિમ બંગાળના અલીપુરદ્વાર જિલ્લામાં 10 હજારથી વધુ લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલ છે.
NDRF અને SDRFની ટીમો તૈનાત
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને પશ્ચિમ બંગાળના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં NDRF અને SDRFની ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા નદીના જળસ્તર પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. સંકોશ નદીના કાંઠે વસતા લોકોને ઘરો ખાલી કરીને ઊંચાણવાળા સુરક્ષિત સ્થળોએ પહોંચવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
ભારતીય અધિકારીઓ અને સંબંધિત એજન્સીઓ પૂરનાં પાણીની ગતિ અને સંભવિત અસર પર નજર રાખી રહી છે. ભૂતાન અને ભારત બંને તરફથી જળસ્તરની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
શિન્તાફૂ તળાવ જોખમી ગ્લેશિયર સરોવરોમાં સામેલ
શિન્તાફૂ સરોવર ભૂતાનનાં સંભવિત જોખમી 17 ગ્લેશિયર તળાવોમાં સામેલ છે. હિમાલયમાં ગ્લેશિયરનો બરફ પીગળવાથી આવા સરોવરોનું નિર્માણ થાય છે. તેમાં પાણીનું પ્રમાણ અને દબાણ વધે અથવા કુદરતી અવરોધ તૂટી જાય ત્યારે અચાનક વિશાળ જળપ્રવાહ નીકળી શકે છે. આ પ્રકારની ઘટનાને ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ (GLOF) કહેવામાં આવે છે.
આવી ઘટનામાં પાણીની સાથે કાદવ, પથ્થરો અને કાટમાળ પણ ધસમસતા પ્રવાહમાં આગળ વધે છે, જેના કારણે રસ્તા, પુલ અને નદીકાંઠાના વિસ્તારોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે. હાલ ભારત અને ભૂતાનના તંત્રની પ્રાથમિકતા નદીના જળસ્તર પર નજર રાખવાની અને સંભવિત અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોના લોકોને સુરક્ષિત રાખવાની છે.
