રિલાયન્સની વિશ્વવિખ્યાત રિફાઇનરીની લેશે મુલાકાત : ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ઊર્જા સહયોગ અને વેપાર કરાર અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા
જામનગરઃ અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોની જામનગર સ્થિત રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની વિશાળ રિફાઇનરીની મુલાકાતને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. આ મુલાકાત ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના ઊર્જા સહયોગ, ક્રૂડ ઓઇલના વેપાર અને દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
જામનગરની રિલાયન્સ રિફાઇનરી વિશ્વનાં સૌથી મોટાં રિફાઇનિંગ સંકુલોમાંની એક છે. અહીં વિવિધ પ્રકારના ક્રૂડ ઓઇલનું રિફાઇનિંગ કરીને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો તૈયાર કરવામાં આવે છે. વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં આ રિફાઇનરીનું વિશેષ સ્થાન હોવાથી અમેરિકાના વિદેશ મંત્રીની મુલાકાતને વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર પર નજર
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર અંગે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. બંને દેશો વેપાર સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા અને બાકી રહેલા મુદ્દાઓ ઉકેલવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની દિશામાં પ્રગતિ થાય તો બંને દેશો વચ્ચે આયાત-નિકાસ અને રોકાણની તકોમાં વધારો થઈ શકે છે.
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો અને ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર વચ્ચેની બેઠકમાં વેપાર ઉપરાંત ઊર્જા, ટેક્નોલોજી અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. જોકે, વેપાર કરાર ક્યારે અંતિમ થશે તે અંગે સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવાઈ રહી છે.
વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલ અંગે ચર્ચાની શક્યતા
જામનગરની રિફાઇનરીની મુલાકાત દરમિયાન વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી અને તેના રિફાઇનિંગ અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. રિલાયન્સની રિફાઇનરી વિવિધ ગુણવત્તા અને પ્રકારના ક્રૂડ ઓઇલનું પ્રોસેસિંગ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. અમેરિકાની ઊર્જા નીતિ અને વૈશ્વિક પુરવઠાની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ મુદ્દો મહત્ત્વનો બની શકે છે.
અમેરિકા ભારતને ઊર્જાના વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી ખરીદી વધારવા પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે. ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં વિવિધતા જાળવવી જરૂરી છે, જેથી કોઈ એક પ્રદેશમાં યુદ્ધ કે પુરવઠામાં વિક્ષેપ સર્જાય તો તેની અસર ઓછી કરી શકાય.
રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ અને ઊર્જા સુરક્ષાનો મુદ્દો
ભારત લાંબા સમયથી રશિયા સહિતના વિવિધ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ, ઉપલબ્ધતા અને ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિના આધારે ભારત પોતાની ઊર્જા ખરીદી અંગે નિર્ણયો લે છે. બીજી તરફ, અમેરિકા પોતાના ઊર્જા ઉત્પાદનોની નિકાસ વધારવા અને ભારતીય બજારમાં વધુ ભાગીદારી મેળવવા ઇચ્છે છે.
આ સંજોગોમાં જામનગરની રિફાઇનરીની મુલાકાત દરમિયાન ઊર્જા પુરવઠાની સુરક્ષા, ક્રૂડ ઓઇલના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો અને ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના વેપારને વિસ્તૃત કરવાની શક્યતાઓ મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
સંરક્ષણ અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે પણ સહયોગ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ, નાગરિક પરમાણુ ઊર્જા અને અદ્યતન ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચેની ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકોમાં આ મુદ્દાઓને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.
માર્કો રુબિયોની ભારત મુલાકાત દરમિયાન થયેલી ચર્ચાઓ અને જામનગરની રિફાઇનરીની મુલાકાતથી બંને દેશોના આર્થિક તથા વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધુ ગતિ મળવાની શક્યતા છે. હવે આ મુલાકાત દરમિયાન ઊર્જા ખરીદી, વેપાર કરાર અને રોકાણ અંગે કોઈ નવી જાહેરાત થાય છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર રહેશે.
