અમેરિકી વિદેશમંત્રીની મુંબઈમાં એસ. જયશંકર સાથે બેઠક, જામનગરમાં રિલાયન્સના અધિકારીઓ સાથે મુલાકાતની શક્યતા; ઊર્જા સહયોગ અને રોકાણ પર રહેશે ખાસ ધ્યાન
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ હલચલ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રૂબિયોની ભારત મુલાકાત દરમિયાન મુંબઈ અને જામનગર ખાસ ચર્ચામાં છે. મુંબઈમાં તેઓ વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકર સાથે બેઠક કરશે, જ્યારે ગુજરાતના જામનગરમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના રિફાઈનિંગ કોમ્પ્લેક્સની મુલાકાત અને કંપનીના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. અહેવાલો અનુસાર, આ મુલાકાતમાં ઊર્જા સહયોગ, વેપાર અને રોકાણ જેવા મુદ્દાઓ મુખ્ય રહેશે.
અમેરિકાને ડીઝલની જરૂરિયાત, ભારતની રિફાઈનરીઓનું મહત્વ વધ્યું
અમેરિકામાં ડીઝલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે ભારતની વિશાળ રિફાઈનિંગ ક્ષમતા તરફ ધ્યાન ખેંચાયું છે. ભારત ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરીને તેને રિફાઈન કરે છે અને પેટ્રોલ, ડીઝલ સહિતનાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ક્ષેત્રમાં જામનગરની રિલાયન્સ રિફાઈનરી વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.
જોકે, રૂબિયોની મુલાકાતનો એકમાત્ર હેતુ ભારત પાસેથી ડીઝલ ખરીદવાનો છે અથવા અમેરિકાને ડીઝલ પુરવઠા માટે કોઈ કરાર નક્કી થઈ ગયો છે, તેવી સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં નથી. હાલની માહિતી મુજબ, બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ અને વ્યાપારી રોકાણની તકો પર ચર્ચા થવાની છે.
રશિયા અંગે ટ્રમ્પના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં હલચલ
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયાથી ડીઝલના પુરવઠા અંગેની વ્યવસ્થા માટે પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પગલાનો હેતુ અમેરિકામાં ઊંચા ઇંધણના ભાવને નિયંત્રણમાં લાવવાનો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. રશિયા તરફથી અમેરિકન અને વૈશ્વિક બજારો માટે ડીઝલનો પુરવઠો વધારવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે. જોકે, આ પુરવઠો અમેરિકાની કુલ જરૂરિયાતની સરખામણીમાં મર્યાદિત હોઈ શકે છે.
આ પરિસ્થિતિમાં ભારત માટે પણ ઊર્જા વેપારની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, રશિયન ઇંધણ અંગે અમેરિકાની નીતિમાં ફેરફાર અને ભારત સાથેના ઊર્જા સહયોગને સીધા જોડીને જોતા પહેલાં બંને દેશોના સત્તાવાર નિર્ણયો અને વેપાર કરારોની વિગતો જાણવી જરૂરી છે.
જામનગરની રિફાઈનરી પર કેમ છે ખાસ નજર?
જામનગરમાં આવેલી રિલાયન્સની રિફાઈનિંગ સુવિધા મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલનું પ્રોસેસિંગ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. વિવિધ પ્રકારના ક્રૂડ ઓઈલને પ્રોસેસ કરીને અલગ-અલગ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો તૈયાર કરવાની ક્ષમતા તેને વૈશ્વિક ઊર્જા ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
રૂબિયોની જામનગર મુલાકાતને રિલાયન્સના અમેરિકામાં સૂચિત રિફાઈનરી રોકાણ અને બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારી સંબંધોના સંદર્ભમાં પણ જોવામાં આવી રહી છે. અમેરિકામાં નવી રિફાઈનરી યોજનામાં ભારતીય કંપનીનું રોકાણ થાય તો તે બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
ડીઝલ નિકાસ પરના વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ઘટાડાની ચર્ચા
ભારતમાં ડીઝલની નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ઘટાડો થયો હોવાનો દાવો પણ આ ચર્ચા સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે. જો નિકાસ પરનો કરભાર ઘટે તો તે નિકાસકારોની ગણતરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વેચાણની સ્પર્ધાત્મકતા પર અસર કરી શકે છે. જોકે, ટેક્સમાં ઘટાડાની ચોક્કસ તારીખ, દર અને સત્તાવાર નોટિફિકેશનની પુષ્ટિ કર્યા વિના તેને અમેરિકાને ડીઝલ નિકાસ કરવાની સીધી તૈયારી ગણવી યોગ્ય નહીં ગણાય.
હાલમાં માર્કો રૂબિયોની મુલાકાત ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં ઊર્જા અને રોકાણના મુદ્દાઓને કેન્દ્રસ્થાને લાવી રહી છે. આ મુલાકાત દરમિયાન કોઈ નવો ડીઝલ પુરવઠા કરાર, રિફાઈનરી રોકાણ અથવા નિકાસ સંબંધિત નિર્ણય જાહેર થાય છે કે નહીં, તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.
