રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલની ખરીદી કરતા ભારત સહિતના દેશો માટે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વલણમાં ફેરફારના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. રશિયન ક્રૂડતેલ ખરીદનારા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈના અમલને હાલ મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી ભારતને રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલની ખરીદી દરમિયાન સંભવિત વધારાના અમેરિકી ટેરિફની ચિંતામાં રાહત મળી શકે છે. જોકે, આ પગલાની ચોક્કસ અસર અને તેની અમલવારી અંગે સત્તાવાર વિગતોની પુષ્ટિ જરૂરી છે.
એક તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવ અને ઊર્જા પુરવઠાને લઈને અનિશ્ચિતતા જોવા મળી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ અમેરિકામાં પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવનો મુદ્દો રાજકીય ચર્ચામાં છે. આવી સ્થિતિમાં ઊર્જાના વૈશ્વિક ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા અને પુરવઠો જાળવી રાખવાના હેતુથી અમેરિકી વહીવટીતંત્ર પોતાના નિર્ણયોની સમીક્ષા કરી રહ્યું હોવાની ચર્ચા છે.
અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, અમેરિકી સંસદ દ્વારા રશિયા અને ઈરાન પર પ્રતિબંધો સંબંધિત કાયદાકીય જોગવાઈઓને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ જોગવાઈઓ હેઠળ રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલ ખરીદતા દેશો પર ભારે ટેરિફ લાદવાની સત્તા અમેરિકી પ્રમુખને મળવાની હતી. જોકે, આ જોગવાઈઓના અમલ અંગે હાલ નરમ વલણ અપનાવવામાં આવ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ નિર્ણયથી ભારત જેવા મોટા ઊર્જા આયાતકાર દેશોને સંભવિત આર્થિક દબાણમાંથી રાહત મળી શકે છે.
ભારત લાંબા સમયથી પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે વિવિધ દેશોમાંથી ક્રૂડતેલની ખરીદી કરે છે. રશિયા પાસેથી મળતા ક્રૂડતેલના ભાવ, પરિવહન ખર્ચ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત પોતાની આયાત નીતિ નક્કી કરે છે. રશિયન ક્રૂડતેલની ખરીદી પર વધારાનો અમેરિકી ટેરિફ લાગુ થાય તો તેની અસર આયાત ખર્ચ અને દેશના ઊર્જા બજાર પર પડી શકે છે. તેથી આવા ટેરિફના અમલમાં રાહત મળે તો ભારત માટે આર્થિક દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
જોકે, રશિયા પરના તમામ અમેરિકી પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવ્યા છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. વિવિધ પ્રતિબંધો અને વેપાર નિયંત્રણો યથાવત રહી શકે છે. તેથી ભારતને રશિયા પાસેથી ક્રૂડતેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોની ખરીદીમાં કેટલી છૂટ મળશે તે સંબંધિત સત્તાવાર આદેશો અને લાગુ પડતી શરતો પરથી જ સ્પષ્ટ થશે.
બીજી તરફ, અમેરિકામાં આગામી મધ્યાવધિ સંસદીય ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ઊર્જાના ભાવનો મુદ્દો ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે મહત્વનો બની શકે છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ઊંચા ભાવની અસર અમેરિકાના સામાન્ય નાગરિકો પર પડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડતેલના ભાવમાં સ્થિરતા આવે તો તેનો લાભ અમેરિકી ગ્રાહકોને પણ મળી શકે છે. જોકે, આ નિર્ણય પાછળ ચૂંટણીલક્ષી કારણો છે કે અન્ય આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક હિતો, તે અંગે કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે વધુ વિશ્વસનીય વિગતો જરૂરી છે.
એકંદરે, રશિયન ક્રૂડતેલની ખરીદીના મુદ્દે અમેરિકી ટેરિફ નીતિમાં સંભવિત રાહત ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ભારત પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા, આયાત ખર્ચ અને રાષ્ટ્રીય હિતને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ દેશો પાસેથી તેલ ખરીદવાની નીતિ અપનાવે છે. હવે અમેરિકાના અંતિમ નિર્ણય અને તેની અમલવારીથી ભારતના ઊર્જા વેપાર પર શું અસર પડે છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
