શેરબજારના નિયમનકાર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (સેબી)એ સેટલમેન્ટ પ્રક્રિયાને વધુ સરળ, સ્પષ્ટ અને પારદર્શક બનાવવા માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. આ નવા માળખા હેઠળ ₹10 લાખ સુધીની સેટલમેન્ટ રકમ ધરાવતા કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પગલાથી નાની રકમના કેસોમાં પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનવાની અપેક્ષા છે.
સેબીના નવા નિયમો હેઠળ સેટલમેન્ટની રકમ નક્કી કરવા માટે નવી ગણતરી પદ્ધતિ રજૂ કરવામાં આવી છે. તેમાં ગેરરીતિથી મેળવેલા નફા, ટાળવામાં આવેલા નુકસાન અને રોકાણકારોને થયેલા નુકસાનની વસૂલાત માટે અલગ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ રકમોને સેટલમેન્ટની મૂળ રકમની ગણતરીમાં સામેલ કરવામાં આવશે નહીં, જેથી એક જ રકમની બે વખત ગણતરી થવાની શક્યતા ટાળી શકાય.
6 ઓક્ટોબરે જાહેર કરાયેલા નોટિફિકેશન મુજબ, નવા માળખામાં સેટલમેન્ટની શરતોના ત્રણ મુખ્ય ભાગ રહેશે. તેમાં સેટલમેન્ટ અમાઉન્ટ, ગેરરીતિથી મેળવેલા નફાની વસૂલાત અને રેગ્યુલેટરી રેમેડિયલ ટર્મ્સ (RRT)નો સમાવેશ થાય છે. અગાઉ RRTને નોન-મોનેટરી શરતો તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી.
સેટલમેન્ટની મૂળ રકમ નક્કી કરવા માટે સેબીએ નવું સૂત્ર પણ રજૂ કર્યું છે. આ ગણતરી સિક્યોરિટીઝ કાયદા હેઠળના ઉલ્લંઘન માટે લાગુ પડતા લઘુત્તમ દંડ સાથે જોડાયેલા બેઝ અમાઉન્ટ પર આધારિત રહેશે. સેબીના જણાવ્યા અનુસાર, બેઝ અમાઉન્ટ નક્કી કરતી વખતે ગેરરીતિથી મેળવેલો નફો, ટાળેલું નુકસાન અથવા રોકાણકારોને થયેલું નુકસાન ગણતરીમાં લેવામાં આવશે નહીં.
નવા નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સેટલમેન્ટ પ્રક્રિયામાં સ્પષ્ટતા લાવવાનો, ગણતરીની પદ્ધતિને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવાનો અને નાના કેસોનો ઝડપથી નિકાલ કરવાનો છે.
