નવી દિલ્હી: સોનાના દાગીનાની શુદ્ધતાની ખાતરી માટેની હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થામાં ફીમાં થયેલા મોટા વધારાને પગલે જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં ચિંતા વધી છે. બ્યુરો ઓફ ઈન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) દ્વારા 14 સપ્ટેમ્બર 2026થી હોલમાર્કિંગ ફી પ્રતિ દાગીના ₹45થી વધારીને ₹75 કરવામાં આવી છે. એટલે કે ફીમાં 66.67 ટકાનો વધારો થયો છે.
ઉદ્યોગ સંગઠનોના જણાવ્યા મુજબ, આ વધારાથી સમગ્ર જ્વેલરી ઈકોસિસ્ટમ પર અંદાજે ₹400 કરોડનો વધારાનો આર્થિક બોજ પડી શકે છે. તેની સાથે આશરે ₹80 કરોડના GST ભારની પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. જોકે, હોલમાર્કિંગ ફી જ્વેલર દ્વારા હોલમાર્કિંગ સેન્ટરને ચૂકવવામાં આવે છે અને તે ગ્રાહક પાસેથી સીધી વસૂલાત થતી ફી નથી.
પ્રોસેસિંગનો સમય પણ વધ્યો
હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારા ઉપરાંત દાગીનાની હોલમાર્કિંગ પ્રક્રિયામાં લાગતા સમયમાં પણ વધારો થયો હોવાનો ઉદ્યોગ તરફથી દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ જ્યાં પ્રક્રિયા લગભગ 6 કલાકમાં પૂર્ણ થતી હતી, ત્યાં હવે 24થી 36 કલાક જેટલો સમય લાગી રહ્યો હોવાની રજૂઆતો થઈ છે.
આ વિલંબને કારણે જ્વેલર્સની વર્કિંગ કેપિટલ લાંબા સમય સુધી અટવાઈ રહેવાની અને વ્યવસાયિક ખર્ચ વધવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ગ્રાહકો માટે HUID ચકાસવું મહત્વપૂર્ણ
હોલમાર્કવાળા દાગીના ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોએ દાગીના પરનો BIS લોગો, શુદ્ધતા દર્શાવતો કેરેટ/ફાઈનનેસ માર્ક અને 6 અંકનો HUID નંબર ચોક્કસ તપાસવો જોઈએ. HUID નંબરને BIS Care App મારફતે ચકાસી શકાય છે.
ગ્રાહકોએ ખરીદી વખતે બિલમાં દાગીનાનું વજન, શુદ્ધતા અને અન્ય જરૂરી વિગતો નોંધાયેલી છે કે નહીં તેની પણ ખાતરી કરવી જોઈએ.
એક જ HUIDના દુરુપયોગ અંગે ચિંતા
જ્વેલરી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા કેટલાક લોકો દ્વારા હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થામાં ગેરરીતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. તેમાં એક જ HUID નંબરનો એકથી વધુ દાગીનામાં ઉપયોગ, ઓછી શુદ્ધતાવાળા સોનાને વધુ શુદ્ધ તરીકે દર્શાવવાની ફરિયાદો તથા હોલમાર્કિંગ પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિ જેવા આક્ષેપોનો સમાવેશ થાય છે.
આ પ્રકારની ફરિયાદોની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી જરૂરી છે અને દરેક જ્વેલર અથવા હોલમાર્કિંગ સેન્ટર અંગે સામાન્ય નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં.
નાના શહેરોમાં જાગૃતિ વધારવાની જરૂર
ઉદ્યોગ સંગઠનોના જણાવ્યા મુજબ, નાના શહેરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઘણા ગ્રાહકોને HUID અને BIS Care App દ્વારા દાગીનાની વિગતો ચકાસવાની પ્રક્રિયા અંગે પૂરતી જાણકારી નથી. તેથી ગ્રાહક જાગૃતિ વધારવાની સાથે અધિકૃત હોલમાર્કિંગ સેન્ટરોની દેખરેખ વધુ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
ઓલ ઈન્ડિયા જેમ એન્ડ જ્વેલરી ડોમેસ્ટિક કાઉન્સિલ (GJC) દ્વારા હોલમાર્કિંગ ફી ફરી ₹45 કરવા સહિતના પગલાંની માંગ કરવામાં આવી છે. ઉદ્યોગના મતે, હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા જાળવવી મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તેનો સીધો સંબંધ ગ્રાહકના સોનાની શુદ્ધતા અંગેના વિશ્વાસ સાથે છે.
