દેશની સુરક્ષા અને એકતાને જોખમમાં મૂકવાના હેતુથી સરકારી વેબસાઇટ્સ પર કરવામાં આવેલા કથિત સાયબર હુમલાના મામલે નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA)એ દેશવ્યાપી કાર્યવાહી તેજ કરી છે. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારના કમ્પ્યુટર સંસાધનો, મહત્વપૂર્ણ માહિતીના ડેટાબેઝ સહિત કુલ 54 સરકારી વેબસાઇટને નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાના કેસમાં તપાસ આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. આ મામલે NIAએ પાંચ રાજ્યોમાં એકસાથે સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધરતાં સાયબર નેટવર્કને લઈને મહત્વની કડીઓ સામે આવી છે.
જૂન 2025માં કેસ નોંધાયા બાદ NIAએ ટેકનિકલ પુરાવાના આધારે તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ દરમિયાન મળેલી માહિતીના આધારે કોર્ટ પાસેથી સર્ચ વોરન્ટ મેળવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્રના જુન્નર, ગુજરાતના નડિયાદ, તેલંગાણાના રામાગુંડમ, બિહારના ગોપાલગંજ અને નવી દિલ્હીમાં એકસાથે દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. વિવિધ સ્થળોએ હાથ ધરાયેલી આ કાર્યવાહીમાં ડિજિટલ પુરાવા એકત્ર કરવામાં આવ્યા છે.
આ કેસમાં બે આરોપીઓની અગાઉ જ ધરપકડ થઈ ચૂકી છે. તેમની પૂછપરછ દરમિયાન મળેલી માહિતી અને ટેકનિકલ એનાલિસિસના આધારે તપાસ એજન્સીને અન્ય કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોની કડી મળી હતી. આ જ આધારે હવે પાંચ રાજ્યોમાં દરોડા પાડીને નવા શંકાસ્પદોની ભૂમિકા અંગે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
દરોડા દરમિયાન NIAની ટીમે 3 લેપટોપ, 5 મોબાઈલ ફોન અને પેન ડ્રાઈવ સહિત અનેક ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કર્યા છે. જપ્ત કરાયેલા સાધનોની તપાસ દરમિયાન હેકિંગ સાથે જોડાયેલા વાંધાજનક દસ્તાવેજો અને મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ માહિતી મળી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. હવે આ ડેટાના આધારે સાયબર હુમલાની સમગ્ર કડી શોધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
તપાસ એજન્સી ખાસ કરીને એ જાણવા માગે છે કે સરકારી વેબસાઇટ્સને નિશાન બનાવવાની સમગ્ર પ્રક્રિયામાં કોણ-કોણ સામેલ હતું. અગાઉ ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓ સાથે નવા શંકાસ્પદોના શું સંબંધો હતા અને તેઓ એકબીજાને કયા પ્રકારની મદદ પૂરી પાડતા હતા તેની પણ તપાસ થઈ રહી છે. આ ઉપરાંત હુમલા માટે ટેકનિકલ સપોર્ટ, હેકિંગ સાધનો અથવા અન્ય ડિજિટલ સહાય પૂરી પાડવામાં આવી હતી કે નહીં તે અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન સરકારી વેબસાઇટ્સ અને મહત્વપૂર્ણ કમ્પ્યુટર સિસ્ટમને નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાના આક્ષેપને સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ગંભીર માનવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારી ડેટાબેઝ અને કમ્પ્યુટર સંસાધનો પર સાયબર હુમલાથી મહત્વપૂર્ણ માહિતી અને સરકારી સેવાઓને અસર થવાની શક્યતા રહેતી હોવાથી તપાસ એજન્સી સમગ્ર નેટવર્કની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે.
નડિયાદ સહિત પાંચ રાજ્યોમાં તપાસ
NIAની કાર્યવાહી હેઠળ ગુજરાતના નડિયાદ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના જુન્નર, તેલંગાણાના રામાગુંડમ, બિહારના ગોપાલગંજ અને નવી દિલ્હીમાં સર્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. પાંચ અલગ-અલગ રાજ્યોમાં એકસાથે દરોડા પાડવામાં આવતા આ કેસમાં તપાસનો વ્યાપ કેટલો મોટો છે તેનો અંદાજ આવે છે.
નડિયાદમાં પણ તપાસ દરમિયાન ડિજિટલ સાધનો અને અન્ય સામગ્રી અંગે તપાસ કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. તપાસ એજન્સી હવે જપ્ત કરાયેલા ઉપકરણોમાંથી મળતી માહિતીનું ટેકનિકલ અને ફોરેન્સિક વિશ્લેષણ કરશે. આ વિશ્લેષણના આધારે સાયબર હુમલા સાથે જોડાયેલી વધુ વ્યક્તિઓ અથવા સંસ્થાઓની ઓળખ થઈ શકે છે.
ડિજિટલ પુરાવાથી ખુલશે વધુ કડીઓ
હાલ NIAનું ધ્યાન જપ્ત કરાયેલા લેપટોપ, મોબાઈલ ફોન અને પેન ડ્રાઈવમાં રહેલા ડેટા પર છે. તેમાં રહેલા સંદેશાવ્યવહાર, દસ્તાવેજો, ટેકનિકલ માહિતી અને અન્ય ડિજિટલ પુરાવાની તપાસ કરવામાં આવશે. આ પુરાવા અગાઉથી પકડાયેલા આરોપીઓ અને નવા શંકાસ્પદો વચ્ચેની કડી સ્થાપિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
તપાસ દરમિયાન જો નવા પુરાવા મળી આવશે તો વધુ લોકોની પૂછપરછ અથવા ધરપકડ થઈ શકે છે. સાયબર હુમલા પાછળનું સમગ્ર નેટવર્ક, હુમલાનો હેતુ અને તેમાં સામેલ વ્યક્તિઓની ચોક્કસ ભૂમિકા અંગે સ્પષ્ટતા મેળવવા NIA દ્વારા તપાસ આગળ ધપાવવામાં આવી રહી છે.
હાલ પાંચ રાજ્યોમાં થયેલા દરોડા બાદ આ કેસમાં તપાસ વધુ નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી છે. સરકારી વેબસાઇટ્સને નિશાન બનાવવાના આ કેસમાં ડિજિટલ પુરાવાઓમાંથી મળતી નવી કડીઓના આધારે આગામી દિવસોમાં વધુ કાર્યવાહી થવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને નડિયાદ સહિત વિવિધ સ્થળોએથી મળેલા ડિજિટલ ઉપકરણોની તપાસ બાદ સાયબર હુમલાની પાછળનું નેટવર્ક કેટલું મોટું હતું તે અંગે વધુ ખુલાસા થઈ શકે છે.
