પૂર્વ એશિયામાં સ્વચ્છ હવાથી ત્યાં વરસાદ વધ્યો, જ્યારે ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં ચોમાસું નબળું પડવાની શક્યતા દર્શાવાઈ
નવી દિલ્હી: ભારતમાં આ વર્ષે ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે એક નવા આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસે રસપ્રદ તારણ રજૂ કર્યું છે. અભ્યાસ અનુસાર, ચીન અને પૂર્વ એશિયામાં વાયુ પ્રદૂષણમાં થયેલા ઘટાડાની અસર ભારતના ચોમાસા પર પણ પડી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોમાં હવામાન અને વાયુમંડળમાં થતા ફેરફારો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોવાથી એક દેશની પરિસ્થિતિ બીજા દેશના વરસાદના માળખાને પણ અસર કરી શકે છે.
યુનિવર્સિટી ઓફ રીડિંગના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા અને Environmental Research Lettersમાં પ્રકાશિત અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે ચીનમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવાના પ્રયાસોથી ત્યાં જમીન પર વધુ સૂર્યપ્રકાશ પહોંચે છે. પરિણામે જમીન વધુ ગરમ બને છે, ભેજનું પ્રમાણ વધે છે અને ચોમાસાની પ્રણાલી વધુ મજબૂત બને છે.
સંશોધકોના જણાવ્યા મુજબ, આ પરિસ્થિતિના કારણે પૂર્વ એશિયામાં વરસાદની માત્રામાં વધારો થઈ શકે છે, જ્યારે તેની અસરરૂપે મધ્ય, પૂર્વ અને ઉત્તર ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે. જોકે, આ અસર અનેક વૈશ્વિક હવામાન પરિબળો પૈકીનું માત્ર એક પરિબળ હોવાનું પણ અભ્યાસમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે.
અભ્યાસમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે વાયુ પ્રદૂષણના કણો સૂર્યપ્રકાશને અવરોધતા હોવાથી જમીનનું તાપમાન અને વાતાવરણની ગતિશીલતા બદલાય છે. જ્યારે પ્રદૂષણ ઘટે છે ત્યારે વધુ સૂર્યઊર્જા જમીન સુધી પહોંચે છે, જે વરસાદી પ્રણાલીને અસર કરી શકે છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના મત મુજબ ભારતના ચોમાસા પર અલ નીનો, અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીની સિસ્ટમો, સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન તથા વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તન જેવા અનેક પરિબળોની સંયુક્ત અસર રહેતી હોય છે. તેથી માત્ર એક જ કારણને ચોમાસાની સ્થિતિ માટે જવાબદાર ગણાવી શકાય નહીં, પરંતુ આ અભ્યાસ વૈશ્વિક હવામાનની પરસ્પર અસરને સમજવામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
