કેન્દ્રીય મંત્રી લલનસિંહના નિવેદનને લઈને રાજકીય વિવાદ તેજ; SIR પ્રક્રિયા દ્વારા મતદાર યાદીમાંથી નામો દૂર કરાતાં સરકારી યોજનાઓના લાભ પર પણ અસર થવાની રાહુલ ગાંધીની ચિંતા
કેન્દ્રીય મંત્રી લલનસિંહના એક નિવેદનને લઈને દેશમાં રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કૉંગ્રેસના સાંસદ અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ નિવેદનને ટાંકીને કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફૉર્મ ‘એક્સ’ પર પોસ્ટ કરીને તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે સરકારી યોજનાઓનો લાભ આધાર કાર્ડને બદલે મતદાર ઓળખપત્ર (વોટર આઈડી)ના આધારે આપવાની વાત સામાન્ય વહીવટી નિર્ણય નથી, પરંતુ તેની પાછળ ગંભીર ષડ્યંત્ર હોઈ શકે છે.
‘SIRના નામે કરોડો લોકોનાં નામ દૂર થઈ રહ્યાં છે’
રાહુલ ગાંધીએ પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું હતું કે, “મોદી સરકારના એક મંત્રીએ જાહેરાત કરી છે કે હવે યોજનાઓનો લાભ આધાર કાર્ડના આધારે નહીં, પરંતુ મતદાર ઓળખપત્રના આધારે નક્કી થશે. આ ષડ્યંત્ર ઘણું ઊંડું છે, તેને ધ્યાનથી સમજો.”
તેમણે મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR)ને લઈને પણ ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના આક્ષેપ મુજબ, આ પ્રક્રિયાના નામે કરોડો લોકોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવી રહ્યાં છે. જો આ કામગીરી અટકાવવામાં નહીં આવે તો ભવિષ્યમાં વધુ લોકો મતદાર યાદીમાંથી બહાર થઈ શકે છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ પ્રક્રિયામાં ભાજપથી નારાજગી ધરાવતા લોકોનાં નામ મોટા પ્રમાણમાં દૂર થઈ રહ્યાં છે.
ચૂંટણી પંચ અને જ્ઞાનેશકુમારની ભૂમિકા પર સવાલ
રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે મતદાર યાદીનું સંચાલન એક નિષ્પક્ષ ચૂંટણી આયોગના હાથમાં હોવું જોઈએ, પરંતુ હાલ તે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશકુમારના નિયંત્રણ હેઠળ છે. રાહુલ ગાંધીએ જ્ઞાનેશકુમાર અને ભાજપ વચ્ચે સાંઠગાંઠ હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો.
તેમણે અગાઉ રજૂ કરેલા કથિત પુરાવાઓનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું હતું કે મતચોરીના મુદ્દે કૉંગ્રેસ દ્વારા અનેક સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. તેમના મતે, એવી મતદાર યાદી તૈયાર કરવાની દિશામાં પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, જેમાં ભાજપને બહુમતી મળતી રહે. જો આ જ યાદી સરકારી યોજનાઓના લાભ મેળવવાનો આધાર બનશે તો મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર થવાથી નાગરિકોના અન્ય અધિકારો પર પણ અસર પડી શકે છે.
‘નામ કપાશે તો મતનો અધિકાર પણ ગુમાવવો પડશે’
રાહુલ ગાંધીએ પોતાની પોસ્ટમાં મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર થવાની પ્રક્રિયાને લોકશાહી અધિકારો સાથે જોડીને રજૂ કરી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે જે લોકો ભાજપને સત્તામાંથી દૂર કરવાની વાત કરશે, તેમનાં નામ એક પછી એક મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવી શકે છે.
તેમણે કહ્યું હતું કે મતદાર યાદીમાંથી નામ કપાય તો વ્યક્તિ મતદાનનો અધિકાર ગુમાવી શકે છે અને જો સરકારી યોજનાઓનો લાભ પણ વોટર આઈડી સાથે જોડવામાં આવશે તો તેને સરકારી સહાયથી પણ વંચિત રહેવાનો ભય ઊભો થઈ શકે છે. આ સ્થિતિને તેમણે ‘અપહૃત લોકતંત્ર’ ગણાવતાં કહ્યું હતું કે લોકશાહીમાં જનતાએ સરકાર પસંદ કરવાની હોય છે, પરંતુ આવી વ્યવસ્થામાં સરકાર જ પોતાની અનુકૂળ જનતા પસંદ કરતી હોવાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
રાશન, પેન્શન અને મનરેગા સુધી અસર પહોંચવાની ચિંતા
કૉંગ્રેસ નેતાએ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે જો પંચાયતી રાજની યોજનાઓમાં વોટર આઈડીને આધાર બનાવવામાં આવશે તો ભવિષ્યમાં આ જ વ્યવસ્થા અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓમાં પણ લાગુ થઈ શકે છે. તેમણે રાશન, પેન્શન, મનરેગા, પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના, શિષ્યવૃત્તિ અને અનામત જેવી યોજનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
તેમણે ખાસ ભાર મૂક્યો હતો કે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ નાગરિકોને મળતું પેન્શન કે અન્ય સરકારી લાભ તેમના મતદાર ઓળખપત્ર પર નિર્ભર ન હોવું જોઈએ. કોઈ વ્યક્તિ મતદાર યાદીમાં નામ ધરાવતી ન હોય તો પણ તેના અન્ય કાયદેસરના અધિકારો અને સરકારી સહાય મેળવવાની પાત્રતા અલગ રીતે નક્કી થવી જોઈએ, એવો તેમનો મત હતો.
‘આ માત્ર મતચોરી નહીં, હકચોરી છે’
રાહુલ ગાંધીએ પોતાની પોસ્ટના અંતમાં કહ્યું હતું કે મતદાન કરવું દરેક નાગરિકનો અધિકાર છે અને તેને કોઈ શરત સાથે જોડવું યોગ્ય નથી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા અને સરકારી યોજનાઓના લાભને વોટર આઈડી સાથે જોડવાની વાત એકબીજા સાથે જોડાય તો સામાન્ય નાગરિકોના અધિકારો પર અસર થઈ શકે છે.
તેમણે આ સમગ્ર મુદ્દાને માત્ર ચૂંટણી જીતવાની રાજનીતિ નહીં, પરંતુ ચૂંટણી પ્રક્રિયા દ્વારા સત્તામાં કાયમી રહેવાની તૈયારી ગણાવી હતી. “આ માત્ર મતચોરી નથી, પરંતુ હકચોરી છે. અમે આવું થવા નહીં દઈએ,” તેમ કહી તેમણે કેન્દ્ર સરકાર સામે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો.
આ નિવેદનથી આધાર કાર્ડ, મતદાર ઓળખપત્ર, SIR પ્રક્રિયા અને સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓ વચ્ચેના સંબંધને લઈને રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ બની છે. જોકે, લલનસિંહના નિવેદનનો સંપૂર્ણ સંદર્ભ અને સરકારી યોજનાઓ માટે વોટર આઈડીને ફરજિયાત બનાવવાનો કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ થવું જરૂરી છે. રાહુલ ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવેલા મતદાર યાદી અને રાજકીય સાંઠગાંઠના આક્ષેપોની પણ સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થવી બાકી છે.
