કેન્દ્ર સરકારે મુક્તિમાં વધુ બે મહિનાનો વધારો કર્યો; કાચા માલની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવાનો પ્રયાસ
નવી દિલ્હી: દેશમાં કપાસની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને વધતા ઉત્પાદન ખર્ચમાંથી રાહત આપવા કેન્દ્ર સરકારે કપાસની આયાત પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટી મુક્તિની સમયમર્યાદા 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધી લંબાવી છે. અગાઉ આ મુક્તિ 31 ઓક્ટોબર સુધી જ અમલમાં હતી. નાણાં મંત્રાલયે 30 ઓક્ટોબરે જાહેરનામું બહાર પાડીને મુક્તિમાં વધુ બે મહિનાનો વધારો કર્યો છે.
ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવાનો સરકારનો પ્રયાસ
કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી ટેક્સટાઇલ અને ગારમેન્ટ ક્ષેત્રને કાચા માલની ઉપલબ્ધતા વધારવામાં મદદ મળવાની અપેક્ષા છે. કપાસની આયાત પર કસ્ટમ્સ ડ્યૂટીમાંથી મુક્તિ મળવાથી આયાતકારો અને ટેક્સટાઇલ મિલો માટે કપાસ મેળવવાનો ખર્ચ ઘટી શકે છે.
ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ કદના કાપડ ઉદ્યોગોને આ નિર્ણયથી રાહત મળવાની શક્યતા છે. કાચા માલના ખર્ચમાં ઘટાડો થાય તો તેની અસર ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડી શકે છે. લાંબા ગાળે તેનો લાભ ગ્રાહકોને મળતી કાપડ અને ગારમેન્ટની વસ્તુઓના ભાવમાં પણ જોવા મળી શકે છે.
કપાસના ઊંચા ભાવથી ઉદ્યોગ સામે પડકાર
દેશમાં ચાલુ પાક વર્ષ દરમિયાન કપાસના ઉત્પાદન અને પુરવઠાને લઈને ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે. નવા પાકની આવક શરૂ થવા છતાં સ્થાનિક બજારમાં કપાસના ભાવમાં અપેક્ષિત ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી. કપાસના ભાવ પ્રતિ 100 કિલોગ્રામ રૂ.9,000થી ઉપર પહોંચ્યા હોવાનું જણાવાયું છે, જ્યારે નવા સિઝન માટે સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલો લઘુતમ ટેકાનો ભાવ રૂ.8,717 છે.
કપાસના ઊંચા ભાવને કારણે સ્પિનિંગ મિલો, કાપડ ઉત્પાદકો અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગના ઉત્પાદન ખર્ચ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં આયાત પરની ડ્યૂટી મુક્તિ લંબાવવાનો નિર્ણય ઉદ્યોગ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ઉત્પાદન કરતાં માંગ વધુ રહેવાનો અંદાજ
વેપાર ક્ષેત્રના અંદાજ મુજબ, વર્ષ 2026-27ના પાક વર્ષમાં ભારતમાં કપાસનું ઉત્પાદન 2.9 કરોડ ગાંસડીથી ઓછું રહેવાની શક્યતા છે, જ્યારે તેની માંગ 3.4 કરોડ ગાંસડીથી વધુ રહેવાનો અંદાજ છે. ઉત્પાદન અને માંગ વચ્ચેના આ તફાવતને કારણે આયાત દ્વારા પુરવઠો વધારવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
અગાઉ કેન્દ્ર સરકારે 1 જૂનથી 31 ઓક્ટોબર સુધી કપાસની આયાત પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટીમાંથી મુક્તિ આપી હતી. હવે આ મુક્તિ 31 ડિસેમ્બર સુધી લંબાવાતાં કાપડ ઉદ્યોગને વધુ બે મહિના સુધી રાહત મળશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો પ્રયાસ
કપાસ ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગનો મુખ્ય કાચો માલ હોવાથી તેના ભાવમાં થતી વધઘટની સીધી અસર ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડે છે. સરકારના આ નિર્ણયથી ભારતીય કાપડ ઉત્પાદકોને વિયેતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોના ઉદ્યોગો સામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધા કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
જોકે, આયાતી કપાસના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ, પરિવહન ખર્ચ અને રૂપિયાના મૂલ્યમાં થતી વધઘટને કારણે વાસ્તવમાં આયાત કેટલી વધશે અને ઉદ્યોગને કેટલો લાભ મળશે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલમાં ડ્યૂટી મુક્તિની સમયમર્યાદા વધારવાના નિર્ણયથી કાપડ ઉદ્યોગને કાચા માલની ખરીદી માટે વધારાનો સમય મળ્યો છે.
