તહેવારોની સિઝન નજીક આવતાં જ સામાન્ય જનતાના ઘરખર્ચનું બજેટ ખોરવાય તેવી શક્યતા ઊભી થઈ છે. ભારત અને બ્રાઝિલ જેવા ખાંડના મોટા ઉત્પાદક દેશોમાં શેરડીના પાક પર હવામાનની પ્રતિકૂળ અસર પડતાં વૈશ્વિક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાંડ મોંઘી થશે, તો તેની અસર ભારતીય બજાર પર પણ જોવા મળી શકે છે. પરિણામે તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, મિષ્ટાન્ન અને ખાંડમાંથી બનતી અન્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધવાની આશંકા છે.
ભારત અને બ્રાઝિલ વિશ્વના બે અગ્રણી ખાંડ ઉત્પાદક દેશો છે. વૈશ્વિક ખાંડના ઉત્પાદનમાં બંને દેશોનો મોટો ફાળો હોવાથી અહીંના પાક અને ઉત્પાદનની સ્થિતિ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના ભાવને અસર કરી શકે છે. આ વખતે હવામાનમાં આવેલા ફેરફારોને કારણે બંને દેશોમાં શેરડીના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. બ્રાઝિલમાં ભારે વરસાદ અને પ્રતિકૂળ આબોહવાની સ્થિતિને કારણે શેરડીની કાપણી તથા પિલાણની કામગીરી પર અસર પડવાની શક્યતા છે. તેના પરિણામે ખાંડના ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક પુરવઠા પર દબાણ ઊભું થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, ભારતમાં પણ ચોમાસાની સ્થિતિ અને વરસાદની અનિયમિતતાની અસર શેરડીના પાક પર પડવાની આશંકા છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા શેરડીના મુખ્ય ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ઉત્પાદન તથા ખાંડની રિકવરીને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. શેરડીના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય અથવા તેમાંથી ખાંડ મેળવવાનો દર ઘટે તો ખાંડ મિલોના કુલ ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી સમયમાં ખાંડના પુરવઠા અને બજારભાવ પર નજર રાખવી મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
સામાન્ય રીતે ભારતમાં સ્થાનિક જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે ખાંડનું ઉત્પાદન થતું હોવા છતાં વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ વધે ત્યારે તેની અસર સ્થાનિક બજાર પર પણ પડી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊંચા ભાવ મળતા ખાંડ મિલો માટે નિકાસ વધુ આકર્ષક બની શકે છે. જોકે, સ્થાનિક બજારમાં ખાંડનો પુરવઠો, સરકારી નીતિઓ, નિકાસ પરના નિયંત્રણો અને ઉપલબ્ધ સ્ટોક જેવા પરિબળો પણ ભાવ નક્કી કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જો ઉત્પાદન ઘટે અને બજારમાં પુરવઠા અંગે ચિંતા વધે, તો વેપારીઓ તથા ખાંડ મિલોની ખરીદ-વેચાણની નીતિમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સ્થાનિક બજારમાં ભાવ પર દબાણ ઊભું થવાની શક્યતા રહે છે. અગાઉ પણ ખાંડના ભાવમાં વધઘટ જોવા મળી હતી. હવે તહેવારો દરમિયાન ખાંડની માંગ વધવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને બજારની સ્થિતિ વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે.
ખાંડના ભાવમાં વધારો થાય તો તેની અસર માત્ર ખાંડ પૂરતી સીમિત રહેતી નથી. મીઠાઈ, બેકરી પ્રોડક્ટ્સ, ચોકલેટ, ઠંડાં પીણાં અને ખાંડનો ઉપયોગ થતી અન્ય ખાદ્યવસ્તુઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને દિવાળી સહિતના તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ અને મિષ્ટાન્નની માંગ વધતી હોવાથી ભાવવધારાની અસર ગ્રાહકોના બજેટ પર પડી શકે છે.
હાલમાં ખાંડના ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે ઉત્પાદન, વૈશ્વિક પુરવઠા અને બજારની આગામી સ્થિતિ પર નિર્ભર રહેશે. જો ભારત અને બ્રાઝિલમાં શેરડીના પાક તથા ખાંડના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ ઊંચા રહે, તો આગામી સમયમાં ખાંડના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. જોકે, તહેવારો દરમિયાન ખાંડ અને મીઠાઈના ભાવ કેટલા વધશે તે અંગે હાલ ચોક્કસ અંદાજ લગાવવો વહેલો ગણાશે.
