અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને લઈને ફરી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. ઈરાને કતાર મારફતે અમેરિકાને સાત દિવસનો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો, જેમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલવા અને પરમાણુ મુદ્દે વાટાઘાટો શરૂ કરવાની તૈયારી દર્શાવવામાં આવી હતી. જોકે, વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રસ્તાવ મધ્યસ્થીઓ મારફતે અમેરિકાને પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો. યોજના મુજબ અમેરિકાએ કેટલીક શરતો સ્વીકાર્યા બાદ સાત દિવસની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની હતી અને સાતમા દિવસે હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલવાની સાથે પરમાણુ મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત પુનઃ શરૂ કરવાની હતી.
ઈરાનની મુખ્ય શરતોમાં ઈરાની બંદરો પર અમેરિકાની નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવવી, ઈરાનના તેલ વેચાણ પરના પ્રતિબંધોમાં છૂટ આપવી અને લેબનાન સહિતના મોરચે યુદ્ધવિરામનો અમલ કરાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ શરતો સ્વીકાર્યા બાદ હોર્મુઝને સાત દિવસમાં ફરીથી ખુલ્લો કરવાની ઈરાને તૈયારી દર્શાવી હતી.
સાત દિવસની યોજના શું હતી?
પ્રથમ તબક્કો: અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પરની નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવવી અને ઈરાનના તેલ વેચાણ પરના પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવી.
આગળના દિવસોમાં: મધ્યપૂર્વમાં, જેમાં લેબનાનનો પણ સમાવેશ થાય છે, યુદ્ધવિરામનો અમલ કરવાનો હતો.
છઠ્ઠો-સાતમો દિવસ: ઈરાન દ્વારા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ફરી ખોલવાનો અને ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે પરમાણુ મુદ્દે સત્તાવાર વાટાઘાટો પુનઃ શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ હતો.
હોર્મુઝ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા માર્ગોમાંનો એક હોવાથી તેના ખુલવા કે બંધ રહેવાની સીધી અસર વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય, શિપિંગ અને ઈંધણના ભાવ પર પડી શકે છે. તેથી ઈરાનના સાત દિવસના પ્રસ્તાવને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
દરમિયાન વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલએ અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે ટ્રમ્પે ઈરાનના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે અને નવેમ્બરની અમેરિકન મિડટર્મ ચૂંટણી બાદ ઈરાન પર ફરી હુમલા શરૂ થવાની શક્યતા અંગે પોતાના સહયોગીઓને સંકેત આપ્યા છે. જોકે, અહેવાલમાં આગામી કોઈ સૈન્ય કાર્યવાહીનું ચોક્કસ કદ અથવા સમય સ્પષ્ટ નથી.
બીજી તરફ, ઈરાને દબાણ અથવા ધમકીઓ હેઠળ પોતાની શરતો અને સાર્વભૌમ અધિકારો સાથે સમાધાન નહીં કરવાની સ્થિતિ વ્યક્ત કરી છે. ઈરાન તરફથી હોર્મુઝ ફરી ખોલવા માટેની તૈયારી જાહેર કરવામાં આવી છે, પરંતુ હવે આ પ્રસ્તાવ પર અમેરિકાની સત્તાવાર સ્થિતિ અને આગળની રાજદ્વારી પ્રક્રિયા પર સમગ્ર ઘટનાક્રમ નિર્ભર રહેશે.
