વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થામાં ગણાતા અમેરિકાનું કુલ સરકારી દેવું ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત 40 ટ્રિલિયન ડોલરને પાર કરી ગયું છે. અમેરિકી ટ્રેઝરીના આંકડા મુજબ દેવું આશરે 40.047 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગયું છે.
2017માં અમેરિકાનું દેવું આશરે 19.95 ટ્રિલિયન ડોલર હતું. એટલે છેલ્લા નવ વર્ષમાં તેમાં બમણાથી વધુ વધારો થયો છે. વધતા સરકારી ખર્ચ, સામાજિક સુરક્ષા અને આરોગ્ય યોજનાઓ, સંરક્ષણ ખર્ચ, કરની આવક અને સતત બજેટ ખાધને દેવું વધવાના મુખ્ય કારણો ગણાવવામાં આવે છે.
અમેરિકા હવે દેવા પરના વ્યાજની ચુકવણીમાં પણ ભારે રકમ ખર્ચી રહ્યું છે. વધતું વ્યાજનું ભારણ સરકારના અન્ય વિકાસલક્ષી અને કલ્યાણકારી ખર્ચ માટે ઉપલબ્ધ નાણાં પર દબાણ વધારી રહ્યું છે.
ભારતની સ્થિતિ અમેરિકાથી અલગ
ભારતનું દેવું પણ મોટું છે, પરંતુ દેવું-જીડીપીના પ્રમાણમાં ભારતની સ્થિતિ અમેરિકાની સરખામણીએ ઘણી નીચી છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ FY2025-26માં ભારતનો દેવું-જીડીપી ગુણોત્તર 58.2 ટકા રહ્યો છે, જે અગાઉના 58.5 ટકાથી થોડો ઓછો છે. 31 માર્ચ 2026 સુધી કેન્દ્ર સરકારનું કુલ દેવું આશરે રૂ.201.17 લાખ કરોડ હતું.
ભારતમાં દેવાની સર્વિસિંગ ક્ષમતામાં પણ સુધારો નોંધાયો છે. વ્યાજ ચૂકવણી અને મહેસૂલી આવકનો ગુણોત્તર 2020-21ના 41.6 ટકાથી ઘટીને 2025-26માં 37.6 ટકા થયો છે.
અમેરિકાનું 40 ટ્રિલિયન ડોલરનું દેવું માત્ર એક આંકડો નથી; વધતો વ્યાજ ખર્ચ અને સતત બજેટ ખાધને કારણે વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા સામે લાંબા ગાળાના નાણાકીય પડકારો વધુ ગંભીર બની રહ્યા છે.
