ભટિંડા, કરનાલ, સોનીપત અને ગાઝિયાબાદમાં પણ પ્રદૂષણનું ઊંચું સ્તર નોંધાયું હોવાનો અહેવાલ; બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસના દર્દીઓને ખાસ સાવચેતી રાખવાની સલાહ
દેશના ઉત્તર ભાગમાં હવાની ગુણવત્તા કથળતાં પ્રદૂષણની સ્થિતિ ગંભીર બની છે. સામાન્ય રીતે દેશના સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોની ચર્ચામાં દિલ્હીનું નામ આગળ રહેતું હોય છે, પરંતુ તાજેતરના અહેવાલોમાં રાજસ્થાનના બીકાનેર સહિત પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશનાં અનેક શહેરોમાં પણ પ્રદૂષણનું ઊંચું સ્તર નોંધાયું હોવાના આંકડા સામે આવ્યા છે. ગાઢ ધુમ્મસ અને હવામાં પ્રદૂષક કણોનું પ્રમાણ વધતાં લોકોના સ્વાસ્થ્ય અંગે ચિંતા વધી છે.
બીકાનેરમાં AQI 1357 નોંધાયાનો દાવો
આપવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, સવારે 6:45 વાગ્યે રાજસ્થાનના બીકાનેરમાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 1357 નોંધાયો હતો. આ આંકડો અત્યંત ઊંચો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. પ્રદૂષણ વધવાથી હવામાં દૃશ્યતા ઘટવાની સાથે આંખોમાં બળતરા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
જોકે, AQI 1357નો આંકડો કયા મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ કે માપન પદ્ધતિ પરથી લેવામાં આવ્યો છે તેની પુષ્ટિ જરૂરી છે. ભારતમાં ઉપયોગમાં લેવાતા CPCBના સામાન્ય AQI સ્કેલની મહત્તમ મર્યાદા 500 છે. તેથી આ આંકડાને સત્તાવાર ભારતીય AQI તરીકે રજૂ કરતાં પહેલાં તેના સ્ત્રોત અને માપન પદ્ધતિની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે.
ભટિંડામાં 883 AQI નોંધાયાનો અહેવાલ
બીકાનેર બાદ પંજાબના ભટિંડામાં પણ પ્રદૂષણનું ઊંચું સ્તર નોંધાયું હોવાનું જણાવાયું છે. આપેલા આંકડા મુજબ, ભટિંડાનો AQI 883 રહ્યો હતો. હવામાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધવાથી સ્થાનિક લોકોના આરોગ્ય અને દૈનિક જીવન પર અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
હરિયાણાનાં અનેક શહેરોમાં પ્રદૂષણની અસર
હરિયાણાના વિવિધ શહેરોમાં પણ હવાની ગુણવત્તા કથળી હોવાના અહેવાલ છે. આપેલી વિગતો મુજબ, કરનાલમાં AQI 850, સોનીપતમાં 822, પાનીપતમાં 804 અને કૈથલમાં 769 નોંધાયો હતો. હવામાં PM2.5 અને PM10 જેવા સૂક્ષ્મ પ્રદૂષક કણોનું પ્રમાણ વધે ત્યારે શ્વસનતંત્ર પર તેની અસર થઈ શકે છે. ખાસ કરીને લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં રહેવાથી શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા લોકોની સમસ્યાઓ વધી શકે છે.
ઉત્તર પ્રદેશના શહેરોમાં પણ હવાની ગુણવત્તા કથળી
ઉત્તર પ્રદેશના પશ્ચિમી વિસ્તારોમાં પણ પ્રદૂષણની સ્થિતિ ચિંતાજનક હોવાનું જણાવાયું છે. ગાઝિયાબાદમાં AQI 840, મેરઠમાં 812 અને હાપુડમાં 786 નોંધાયો હોવાના આંકડા આપવામાં આવ્યા છે. દિલ્હી-NCRને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણ વધતાં લોકોમાં આરોગ્યને લઈને ચિંતા વધી છે.
દિલ્હીમાં AQI 630નો ઉલ્લેખ
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પણ હવાની ગુણવત્તા અત્યંત ખરાબ હોવાનું જણાવાયું છે. આપેલા આંકડા મુજબ, સવારે 7:26 વાગ્યે દિલ્હીમાં AQI 630 નોંધાયો હતો. પ્રદૂષિત હવાના કારણે સામાન્ય નાગરિકો ઉપરાંત બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસની બીમારીથી પીડાતા લોકો માટે જોખમ વધી શકે છે.
દિલ્હી-NCRમાં પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) હેઠળ વિવિધ નિયંત્રણાત્મક પગલાં લેવામાં આવે છે. તેમાં વાહનોના ઉત્સર્જન, બાંધકામની પ્રવૃત્તિઓ અને કચરો સળગાવવા જેવી બાબતો પર નિયંત્રણનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, કયા તબક્કાનો GRAP લાગુ છે અને તેના અમલીકરણ અંગેની વિગતો સત્તાવાર જાહેરાતના આધારે ચકાસવી જરૂરી છે.
પ્રદૂષણથી બચવા તબીબોની સાવચેતી રાખવાની સલાહ
હવાની ગુણવત્તા કથળતી હોય ત્યારે તબીબો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો નાગરિકોને બિનજરૂરી રીતે બહાર જવાનું ટાળવાની સલાહ આપે છે. ખાસ કરીને વહેલી સવારે અને સાંજે ખુલ્લામાં કસરત કે લાંબી વોક કરવાનું ટાળવું હિતાવહ છે. બહાર જવું અનિવાર્ય હોય તો યોગ્ય રીતે ફિટ થતો N95 માસ્ક ઉપયોગી થઈ શકે છે.
નાના બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને અસ્થમા સહિતની શ્વાસની બીમારી ધરાવતા દર્દીઓએ વિશેષ કાળજી રાખવી જોઈએ. આંખોમાં બળતરા, સતત ઉધરસ કે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય તો તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ઉત્તર ભારતનાં અનેક શહેરોમાં પ્રદૂષણની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવા માટે પ્રદૂષણનાં સ્ત્રોતો પર નિયંત્રણ અને સત્તાવાળાઓ દ્વારા સમયસર પગલાં લેવાનું મહત્ત્વ વધી ગયું છે.
