વિશ્વભરમાં વન્યજીવોની વસ્તીમાં ચિંતાજનક ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે, ત્યારે ભારતમાં વન્યજીવ સંરક્ષણના પ્રયાસોને કારણે વાઘ અને એશિયાઈ સિંહોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. WWFના ‘લિવિંગ પ્લેનેટ રિપોર્ટ 2026’ મુજબ, 1970થી 2022 દરમિયાન વૈશ્વિક સ્તરે મોનિટર કરાયેલી વન્યજીવોની વસ્તીના સરેરાશ કદમાં 73 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ખાસ કરીને મીઠા પાણીના પરિસ્થિતિ તંત્રમાં રહેતાં જીવોની વસ્તીમાં 85 ટકાનો ઘટાડો પર્યાવરણ માટે ગંભીર ચેતવણી સમાન છે.
આ વૈશ્વિક ચિંતાઓ વચ્ચે ભારતમાં વાઘની સંખ્યા વધીને 3,682 થઈ છે. ગુજરાતમાં પણ એશિયાઈ સિંહોની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. વર્ષ 2020માં સિંહોની સંખ્યા 674 હતી, જે 2025માં વધીને 891 થઈ છે. આ વધારો વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે હાથ ધરવામાં આવેલા પ્રયાસોની સકારાત્મક અસર દર્શાવે છે.
જોકે, વન્યજીવોની સંખ્યા વધવા છતાં તેમના કુદરતી આવાસ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. જંગલોનો ઘટતો વિસ્તાર, ઔદ્યોગિક વિકાસ, હાઈવે, રેલવે લાઇનો અને માનવ વસાહતોના વિસ્તરણને કારણે માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષનું જોખમ વધ્યું છે. ખાસ કરીને ગીર અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં સિંહોના સુરક્ષિત આવાસ તથા કુદરતી અવરજવરના માર્ગોનું જતન કરવું જરૂરી છે. નિષ્ણાતો માટે વન્યજીવોની સુરક્ષા સાથે પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવું પણ મહત્ત્વનો પડકાર છે. આર્થિક વિકાસની સાથે જંગલો અને વન્યજીવ કોરિડોરનું રક્ષણ કરવામાં આવે તો જ વાઘ અને સિંહોના ભવિષ્યને વધુ સુરક્ષિત બનાવી શકાશે.
