અદાણી ગ્રુપ દ્વારા સંચાલિત મુંબઈ એરપોર્ટ પર રશિયન એરલાઇન્સ સાથે સંકળાયેલા કાર્ગોનું હેન્ડલિંગ અટકાવી દેવામાં આવ્યું હોવાનો એજન્ટો દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકી પ્રતિબંધોના પાલનના ભાગરૂપે આ પગલું લેવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. આ નિર્ણયને કારણે રશિયાની જાણીતી એરલાઇન્સ એરોફ્લોટ અને વોલ્ગા-ડનેપ્રના સ્થાનિક પ્રતિનિધિઓ તથા એરપોર્ટ પ્રશાસન વચ્ચે વિવાદ ઊભો થયો છે. આ ઘટનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ગો પરિવહન અને પ્રતિબંધોના નિયમોના અમલીકરણ અંગે સવાલો ઊભા કર્યા છે.
ડેલ્મોસ એવિએશનના વડા નવીન રાવના જણાવ્યા અનુસાર, મુંબઈ એરપોર્ટ પર રશિયન કાર્ગો સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવામાં આવતાં આશરે 2.5 ટન માલ એરપોર્ટના વેરહાઉસમાં અટવાઈ ગયો છે. આ ઉપરાંત, વધુ 12.5 ટન માલ લાવવા માટેની મંજૂરી પણ અટકાવી દેવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. માલસામાન લાંબા સમય સુધી વેરહાઉસમાં પડ્યો રહેતાં વિલંબ અને સંગ્રહ સંબંધિત વધારાના ખર્ચનો બોજ વધી રહ્યો છે. આ સ્થિતિને કારણે સંબંધિત કાર્ગો એજન્ટો અને વેપારીઓની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થયો છે.
અમેરિકી પ્રતિબંધોના જોખમ વચ્ચે નિર્ણય લેવાયો હોવાની ચર્ચા
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અદાણી ગ્રુપે તાજેતરમાં બ્લેકરોક સહિતના અગ્રણી રોકાણકારો પાસેથી શેર વેચાણ મારફતે આશરે એક અબજ ડોલરનું ભંડોળ એકત્ર કર્યું છે. વૈશ્વિક રોકાણકારો સાથેના વ્યવસાયિક સંબંધો અને અમેરિકી પ્રતિબંધો સંબંધિત સંભવિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને કંપનીએ રશિયન એરલાઇન્સ સાથે સંકળાયેલા કાર્ગોનું હેન્ડલિંગ અટકાવ્યું હોવાની ચર્ચા છે. જોકે, આ નિર્ણય પાછળનાં ચોક્કસ કારણો અંગે કંપનીનું સત્તાવાર સ્પષ્ટીકરણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
આ મામલે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે કાર્ગોમાં સામેલ માલસામાન, મોકલનાર અને મેળવનાર પક્ષો તથા પરિવહન સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રતિબંધોના નિયમો કેવી રીતે લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં પ્રતિબંધો સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે, પરંતુ તેની અસર કાયદેસર કાર્ગો વ્યવહારો પર પડે ત્યારે વેપારીઓ માટે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ શકે છે.
નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય પાસે હસ્તક્ષેપની માગ
ડેલ્મોસ એવિએશનના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડૉ. નવીન રાવે આ મુદ્દે નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને પત્ર લખીને તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે જો કાર્ગો ભારતીય લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ મારફતે મોકલવામાં આવી રહ્યો હોય અને માલ મોકલનાર કે મેળવનાર પક્ષ પ્રતિબંધિત યાદીમાં સામેલ ન હોય, તો આવા શિપમેન્ટ પર પ્રતિબંધાત્મક પગલાં શા માટે લેવામાં આવી રહ્યાં છે.
તેમના મતે, દરેક શિપમેન્ટની સ્થિતિ અને તેમાં સામેલ પક્ષોની વિગતોને આધારે નિર્ણય લેવો જોઈએ. જો કોઈ ચોક્કસ માલસામાન અથવા કંપની પર પ્રતિબંધ લાગુ પડતો ન હોય, તો તેના પરિવહનને અટકાવવાના નિર્ણય અંગે સ્પષ્ટતા થવી જરૂરી છે. આ મુદ્દે મંત્રાલયનો હસ્તક્ષેપ થાય તો કાર્ગો હેન્ડલિંગ અંગેની અનિશ્ચિતતા દૂર કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સને છૂટ તો રશિયન કંપનીઓ માટે અલગ નિયમો કેમ?
નવીન રાવે એમિરેટ્સ, ટર્કિશ એરલાઇન્સ અને ઇથિયોપિયન એરલાઇન્સ જેવી અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાન કંપનીઓ દ્વારા મુંબઈથી રશિયા સાથે જોડાયેલો કાર્ગો લઈ જવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ સ્પષ્ટતા માગી છે. જો આવી કંપનીઓને સંબંધિત નિયમો હેઠળ કાર્ગો પરિવહનની મંજૂરી આપવામાં આવતી હોય, તો રશિયન એરલાઇન્સ સાથે સંકળાયેલા કાર્ગો માટે અલગ માપદંડ લાગુ કરવામાં આવે છે કે કેમ તે અંગે તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે.
આ મામલે વિવિધ એરલાઇન્સ, કાર્ગો એજન્ટો અને એરપોર્ટ પ્રશાસન વચ્ચે નિયમોની એકસમાન સમજ હોવી જરૂરી છે. જોકે, જુદી જુદી એરલાઇન્સ, માલસામાન અને વ્યવહારો પર લાગુ પડતા પ્રતિબંધો અલગ હોઈ શકે છે, તેથી બંને પ્રકારના પરિવહનની કાયદાકીય સ્થિતિની તપાસ જરૂરી બને છે.
હાલમાં મુંબઈ એરપોર્ટ પર રશિયન કાર્ગોનું હેન્ડલિંગ અટકાવવાના આક્ષેપો અને તેના કારણે ઊભી થયેલી મુશ્કેલીઓ અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય આ મામલે શું વલણ અપનાવે છે અને અટવાયેલા માલસામાનના પરિવહન અંગે કોઈ ઉકેલ આવે છે કે કેમ તેના પર હવે સંબંધિત કાર્ગો એજન્ટો અને વેપારીઓની નજર રહેશે.
