ટપાલ વિભાગ બે વર્ષનું રાષ્ટ્રીય અભિયાન શરૂ કરશે; ડિલિવરીથી લઈને સરકારી યોજનાઓ સુધી થશે ઉપયોગ
નવી દિલ્હી, તા. 28: દેશભરમાં સરનામાની ઓળખને વધુ સરળ અને ચોક્કસ બનાવવા માટે ટપાલ વિભાગ દ્વારા **ડિજિટલ પોસ્ટલ ઈન્ડેક્સ નંબર એટલે કે ‘ડિજિપિન’**ને વ્યાપક બનાવવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. આધાર અને પાન નંબરની જેમ ડિજિપિન વ્યક્તિના સરનામાની ડિજિટલ ઓળખ તરીકે કામ કરશે.
ડિજિપિન એક ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થાન સાથે જોડાયેલો ડિજિટલ કોડ હશે. એટલે કોઈ વ્યક્તિને ઓનલાઈન ખરીદી કરતી વખતે વારંવાર પોતાનું લાંબું સરનામું લખવાની જરૂર નહીં પડે. માત્ર ડિજિપિન દાખલ કરવાથી સંબંધિત સ્થળનું ચોક્કસ લોકેશન સિસ્ટમમાં મળી શકશે અને સામાન યોગ્ય સરનામે પહોંચાડી શકાશે.
ટપાલ વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ ડિજિપિનનો ઉપયોગ માત્ર પોસ્ટ અને પાર્સલની ડિલિવરી પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના વિવિધ મંત્રાલયો તથા વિભાગોને પણ આ વ્યવસ્થા સાથે જોડવામાં આવી રહી છે, જેથી સરકારી સેવાઓ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ યોગ્ય વ્યક્તિ સુધી ચોક્કસ રીતે પહોંચાડી શકાય.
કાયમી અને અસ્થાયી બંને સરનામાંની સુવિધા
લોકો પોતાનો ડિજિપિન સરળતાથી બનાવી શકે તે માટે ટપાલ વિભાગ આગામી દિવસોમાં બે વર્ષનું વિશેષ જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. લોકોને પોતાનો ડિજિપિન તૈયાર કરવા તેમજ તેમાં કાયમી અને અસ્થાયી સરનામું દાખલ કરવા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
વ્યક્તિનું સરનામું બદલાય તો ડિજિપિનમાં તેને અપડેટ કરવાની સુવિધા પણ રહેશે. એટલે સ્થળાંતર કર્યા બાદ પણ ડિજિટલ સરનામાની માહિતીમાં ફેરફાર કરી શકાશે.
ટપાલ પહોંચાડવામાં પણ થશે સરળતા
ડિજિપિનથી ટપાલ કર્મચારીઓનું કામ પણ સરળ બનશે. ટપાલના કવર પર દર્શાવેલો ડિજિપિન મોબાઇલ એપમાં દાખલ કરતાં સંબંધિત સ્થળનું ચોક્કસ લોકેશન મેપ પર દેખાશે.
આ વ્યવસ્થાથી ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં ફાયદો થશે જ્યાં સરનામાં અસ્પષ્ટ હોય અથવા ચોક્કસ સ્થળ શોધવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય. ડિજિપિનના કારણે ટપાલ અને પાર્સલ વધુ ઝડપથી અને ચોક્કસ સ્થળે પહોંચાડી શકાય તેવી શક્યતા છે.
રસીકરણ અને સરકારી યોજનાઓમાં પણ ઉપયોગ
ડિજિપિનનો ઉપયોગ આરોગ્ય સહિતના અનેક સરકારી વિભાગોમાં થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે રસીકરણ અભિયાન દરમિયાન લાભાર્થીનો ડિજિપિન નોંધવામાં આવે તો કયા ચોક્કસ વિસ્તારમાં કોને રસી આપવામાં આવી છે તેની માહિતી ઝડપથી મેળવી શકાય.
આ ઉપરાંત ઇમરજન્સી સેવાઓ, લોજિસ્ટિક્સ, સામાનની ડિલિવરી, સરકારી સહાય અને અન્ય યોજનાઓમાં પણ ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થાનની ઓળખ કરવામાં મદદ મળશે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારો સુધી સરકારી સેવાઓ પહોંચાડવામાં ડિજિપિન મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
IIT હૈદરાબાદ અને ISROના સહયોગથી તૈયાર
ડિજિપિન એક ઓપન-સોર્સ, ઈન્ટરઓપરેબલ, જિયો-કોડેડ અને ગ્રીડ આધારિત ડિજિટલ એડ્રેસ સિસ્ટમ છે. ટપાલ વિભાગે તેને IIT હૈદરાબાદ અને NRSC-ISROના સહયોગથી વિકસાવી છે.
આ સિસ્ટમમાં દેશના ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થાનને ડિજિટલ કોડ સાથે જોડવામાં આવે છે. ભવિષ્યમાં UPIની જેમ ડિજિપિન આધારિત સેવાઓ માટે પણ વિશાળ માળખું ઊભું કરવાની દિશામાં કામગીરી ચાલી રહી છે.
ડિજિટલ એરેસ્ટને અલગ ગુનો બનાવો : NHRC
સાયબર ઠગાઈ સામે માનવ અધિકાર આયોગની મોટી ભલામણ; બેંક અને ટેલિકોમ કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી કરવા પણ સૂચન
નવી દિલ્હી, તા. 28: ડિજિટલ એરેસ્ટના નામે લોકો સાથે થતી છેતરપિંડીને ભારતીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC)એ સાયબર ફ્રોડનું અત્યંત ગંભીર સ્વરૂપ ગણાવ્યું છે. આયોગે કેન્દ્ર સરકારને ડિજિટલ એરેસ્ટને કાયદા હેઠળ અલગ ગુનો બનાવવાની ભલામણ કરી છે.
NHRCના મતે અલગ કાનૂની જોગવાઈ કરવામાં આવે તો આવા કેસોની તપાસ, આરોપીઓ સામે કાર્યવાહી અને કોર્ટમાં કેસ ચલાવવાની પ્રક્રિયા વધુ અસરકારક બની શકે છે.
ડિજિટલ એરેસ્ટ દ્વારા થતી છેતરપિંડી અને માનવ અધિકારોની સુરક્ષા અંગે યોજાયેલી ચર્ચા બાદ આયોગે કેન્દ્ર સરકારને આ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ સૂચનો આપ્યા છે.
મ્યુલ એકાઉન્ટ આપનાર સામે પણ કડક કાર્યવાહી
છેતરપિંડી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા મ્યુલ એકાઉન્ટ એટલે કે અન્ય વ્યક્તિના નામે અથવા ભાડે લેવામાં આવેલા બેંક ખાતાઓ સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત લોકોને બળજબરીથી સાયબર ગુનાઓમાં સામેલ કરવાના હેતુથી થતી માનવ તસ્કરી અને છેતરપિંડી માટે સરકારી ઓળખનો ખોટો ઉપયોગ કરવાને પણ ગુનો જાહેર કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
નાણાકીય સંસ્થાઓ અને ટેલિકોમ કંપનીઓ પણ જવાબદાર બને
સાયબર છેતરપિંડી અટકાવવા માટે નાણાકીય સંસ્થાઓ, ટેલિકોમ ઓપરેટરો અને અન્ય ડિજિટલ સર્વિસ પ્રોવાઇડરોની જવાબદારી નક્કી કરવાની સલાહ પણ NHRCએ આપી છે.
આયોગના મતે ડિજિટલ ફ્રોડ સામેની લડાઈમાં માત્ર પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ડિજિટલ ઈકોસિસ્ટમ સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.
એક તરફ ડિજિપિનથી દેશના દરેક સરનામાને ડિજિટલ ઓળખ આપવાની તૈયારી થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ ડિજિટલ માધ્યમથી થતી છેતરપિંડી સામે કાયદાકીય સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવાની કવાયત શરૂ થઈ છે.
